SachQuy.comSách Quý
Câu lạc bộ đọc sách

Chọn sách đọc chung cho nhóm: cách đề cử, bỏ phiếu và những cuốn nên tránh

Cách nhóm đọc chọn cuốn đọc chung mỗi tháng: tiêu chí độ dày, độ dễ tìm, đủ chuyện để bàn, cách bỏ phiếu công bằng và xoay vòng thể loại cả năm.

Five Vietnamese readers around a small cafe table, a man in a petrol blue shirt sliding books with plain blank covers toward others, over-the-shoulder view, late morning light

Một cuốn hợp để đọc chung là cuốn mọi người tìm được dễ, đọc xong trong khoảng ba tuần với vài buổi tối mỗi tuần, và có ít nhất một chỗ khiến người đọc nghĩ khác nhau; cuốn mình thích nhất chưa chắc là cuốn hợp nhất để bàn. Nhóm nên chọn bằng đề cử có lý do, bỏ phiếu hai lựa chọn mỗi người, và xoay vòng thể loại để không ai thấy nhóm chỉ đọc gu của một người.

Năm người ngồi quanh một bàn cà phê ở Sài Gòn, đã đọc chung được bốn cuốn và bắt đầu cãi nhau nhẹ về cuốn thứ năm: một người muốn Tội ác và hình phạt, một người muốn sách tâm lý học, một người chỉ muốn cuốn gì mỏng vì cuối năm bận. Bài này là cách giải chuyện đó một lần cho cả năm, kèm những kiểu sách nên để dành hoặc tránh khi đọc nhóm.

Bốn câu hỏi đặt cho mọi cuốn được đề cử

Mọi người có tìm được sách trong một tuần không? Cuốn đã hết hàng lâu năm, chỉ còn bản cũ ở chợ sách cũ, sẽ làm một nửa nhóm phải đọc bản chụp trôi nổi hoặc bỏ cuộc. Nếu nhà ai có sẵn và sẵn lòng cho mượn vòng tròn thì được, còn không thì để dành.

Đọc trong ba tuần có xong không? Ước theo người đọc chậm nhất nhóm, không theo người đọc nhanh nhất. Một cuốn vài trăm trang chữ thưa là vừa với người đi làm. Cuốn dày gấp đôi thì phải chia làm nhiều buổi, việc đó cần kế hoạch riêng.

Có chỗ nào khiến người ta nghĩ khác nhau không? Đây là câu quan trọng nhất. Cuốn mà ai đọc xong cũng gật đầu đồng ý thì buổi bàn chỉ kéo dài hai mươi phút. Cuốn có nhân vật làm điều sai mà dễ thông cảm, có cái kết mở, có lập luận gây tranh cãi, sẽ cho cả buổi chuyện để nói.

Người đề cử có đọc rồi không? Người đề cử đã đọc thì nói được vì sao hợp với nhóm. Đề cử một cuốn mình chưa đọc vì nghe nói hay thì nên ghi rõ, để mọi người biết là cùng đi vào chỗ lạ.

Cách bỏ phiếu để không ai thấy bị gạt

Bỏ phiếu một người một lựa chọn thường cho ra cuốn của người có nhiều bạn thân trong nhóm. Cách sau đây công bằng hơn và chỉ mất mười lăm phút:

  1. Một tuần trước buổi chọn, mỗi người đề cử tối đa hai cuốn trong nhóm nhắn tin, mỗi cuốn kèm hai câu: nói về gì và vì sao hợp đọc chung.
  2. Người dẫn gom lại thành một danh sách, gạch những cuốn vướng câu hỏi tìm sách hoặc độ dày, ghi vào danh sách chờ.
  3. Mỗi người chọn ba cuốn trong danh sách, không được chọn cuốn do chính mình đề cử.
  4. Cuốn nhiều phiếu nhất là sách tháng tới; cuốn thứ hai là sách tháng sau nữa, chốt luôn để người cần mượn có thời gian.
  5. Hòa phiếu thì chọn cuốn mỏng hơn. Lý do đơn giản: cuốn mỏng ít làm rơi người.

Luật "không chọn cuốn mình đề cử" nghe nhỏ nhưng thay đổi nhiều: người ta phải đọc kỹ lời đề cử của người khác, và cuốn thắng là cuốn nhiều người thật sự tò mò.

Xoay vòng thể loại trong một năm

Nhóm đọc bền thường không đọc mười hai cuốn cùng một kiểu. Một cách xoay vòng gợi ý, mỗi ô ghi vài cuốn có thật để nhóm tham khảo:

Kiểu sáchVì sao hợp đọc chungGợi ý
Tiểu thuyết ngắn kinh điểnMỏng, nhiều tầng, ai cũng tìm đượcÔng già và biển cả của Hemingway, Hoàng tử bé của Saint-Exupéry
Văn học Việt NamGần, có chuyện riêng của từng nhà để kểSố đỏ của Vũ Trọng Phụng, Tắt đèn của Ngô Tất Tố, truyện ngắn Nam Cao
Tiểu thuyết dàyĐọc chung giữ nhịp, có người cùng nhớ nhân vậtNhững người khốn khổ của Victor Hugo, Tội ác và hình phạt của Dostoevsky
Phi hư cấuĐổi không khí, bàn về đời sống thậtĐi tìm lẽ sống của Viktor Frankl, Lược sử loài người của Yuval Noah Harari
Tùy bút, kýĐọc từng bài, không sợ bỏ dởThương nhớ mười hai của Vũ Bằng, Hà Nội băm sáu phố phường của Thạch Lam

Một năm xen kẽ như vậy cho mỗi người ít nhất vài tháng được đọc đúng gu của mình, và vài tháng bị kéo sang chỗ lạ. Chính những tháng bị kéo sang chỗ lạ thường cho buổi bàn hay nhất, vì không ai là "chuyên gia" của cuốn đó.

Nhóm cũng nên tránh đặt hai cuốn dày liền nhau. Sau một tháng vật lộn với Những người khốn khổ, tháng kế tiếp nên là một cuốn mỏng như truyện vừa hay một tập tùy bút, để người đọc chậm kịp thở và người lỡ bỏ dở cuốn dày có cơ hội quay lại nhóm mà không thấy mình tụt lại phía sau.

Những kiểu sách nên để dành hoặc tránh khi đọc nhóm

Không phải sách dở, chỉ là khó đọc chung hoặc dễ làm nhóm căng thẳng không cần thiết:

  • Sách kỹ năng kiểu danh sách mẹo. Đọc riêng có ích, nhưng bàn chung thường thành mỗi người kể "mình cũng làm vậy rồi", hết chuyện sau nửa giờ.
  • Sách quá chuyên môn mà chỉ một hai người trong nhóm có nền để hiểu. Người còn lại thấy mình bị dạy thay vì được nói.
  • Sách gây chia rẽ theo phe về những chuyện ngoài sách, nơi buổi bàn dễ thành tranh cãi về người thật việc thật thay vì về trang sách.
  • Tập truyện ngắn quá dày mà đọc hết thì lâu, đọc vài truyện thì mỗi người đọc một kiểu. Nếu chọn, hãy chọn trước ba bốn truyện cụ thể cho cả nhóm.
  • Sách mới ra đang được quảng cáo rầm rộ, khi bản in lậu bán tràn lan. Chọn rồi thì nhắc nhau mua bản thật, tránh nhóm vô tình đọc những bản in nhòe, thiếu trang.

"Để dành" khác "loại". Những cuốn này vẫn có thể đọc chung khi nhóm đã quen nhau lâu, đã có người dẫn vững tay, và mọi người hiểu tính nhau.

Khi có người luôn đề cử mà không bao giờ trúng

Nhóm nào cũng có một người như vậy: gu riêng, thường đề cử những cuốn ít ai biết, lần nào cũng chỉ được một hai phiếu. Sau vài tháng, người đó bớt hào hứng, rồi im lặng, rồi vắng. Mất người này là mất người làm nhóm đọc được những cuốn lạ nhất.

Cách xử lý đơn giản là chia lịch: cứ ba tháng thì một tháng là "tháng chọn tay", lần lượt mỗi người được tự chọn một cuốn mà không cần bỏ phiếu, chỉ cần qua bốn câu hỏi tìm sách, độ dày, có chuyện để bàn, đã đọc chưa. Người chọn tay tháng đó cũng là người dẫn buổi, vì họ hiểu cuốn sách nhất.

Cách này còn có tác dụng phụ tốt: người chọn tay biết mình sẽ phải dẫn buổi, nên chọn cẩn thận hơn, không chọn bừa một cuốn mình chưa đọc. Và cả nhóm có lý do để đọc cuốn đó cho đàng hoàng, vì đó là "tháng của anh Tuấn", "tháng của chị Mai", không phải cuốn của nhóm nói chung.

Chuyện mua, mượn và bản dịch

Đọc chung một cuốn sách dịch thì nên thống nhất đọc cùng một bản dịch nếu được. Hai bản dịch khác nhau có thể đặt tên nhân vật khác nhau, chia chương khác nhau, có khi một bản bị lược bớt. Ngồi bàn mà một người nói "đoạn ở chương mười hai", người kia lật không thấy, mất cả phút để dò. Lật trang bản quyền xem tên người dịch, chụp lại gửi nhóm là đủ để mọi người tìm đúng bản.

Không phải ai cũng muốn mua mỗi tháng một cuốn. Nhóm có thể làm một "kệ quay vòng": người nào có sẵn thì mang đến cho mượn, ghi tên người mượn vào cuối một cuốn sổ. Thư viện công cộng của tỉnh, của phường hay của trường cũng thường có các cuốn kinh điển; người dẫn có thể hỏi trước xem thư viện có mấy bản để báo nhóm.

Chọn sách có bản thật dễ tìm cũng là một cách tôn trọng người viết và người dịch. Nếu cuốn được chọn chỉ còn bản in lậu ngoài thị trường, nên chờ dịp khác. Một nhóm đọc nghiêm túc mà đọc sách in lậu là chuyện nhóm sẽ thấy ngượng khi bàn về chính cuốn sách đó.

Với sách cũ đã tuyệt bản, nhóm có thể đổi cách: một người có bản gốc đọc to vài đoạn chính trong buổi gặp, những người khác đọc các phần còn lại qua bản mượn của thư viện. Cách này chậm hơn nhưng giữ được cuốn sách trong lịch đọc. Cuốn quá cũ, giấy giòn, thì đừng chuyền tay cả tháng: gáy sách cũ dán keo đã khô rất dễ bung khi bị bẻ mở nhiều lần trong túi xách, và chủ sách sẽ tiếc mãi.

Tự kiểm sau ba tháng

Sau ba cuốn, nhóm nên dành mười phút cuối một buổi để nhìn lại cách chọn sách. Câu hỏi không phải "cuốn nào hay nhất" mà là: cuốn nào có nhiều người đọc xong nhất, buổi nào nói chuyện lâu nhất, cuốn nào làm có người vắng. Ba câu này cho biết cách chọn đang lệch về đâu.

Nếu cuốn dày nhất là cuốn ít người đọc xong nhất, lần sau sách dày phải chia hai tháng. Nếu buổi sôi nổi nhất lại là cuốn mỏng nhất, nhóm đang được lợi từ sách ngắn nhiều tầng, cứ tiếp tục. Nếu có người vắng đúng tháng đọc phi hư cấu, hỏi riêng xem họ không hợp kiểu sách hay không hợp chủ đề.

Danh sách chờ cũng cần dọn: cuốn nào nằm trong danh sách chờ quá sáu tháng mà không ai bỏ phiếu thì gỡ ra, người đề cử có thể đề cử lại khi thấy hợp. Danh sách chờ quá dài làm mỗi lần bỏ phiếu thành một buổi đọc catalogue, mệt mà không ai nhớ cuốn nào là gì. Giữ danh sách chờ chừng mười đến mười lăm cuốn là vừa, mỗi cuốn kèm hai câu đề cử ban đầu để người mới vào nhóm đọc qua cũng hiểu vì sao cuốn đó có mặt.

Câu hỏi thường gặp

Nhóm đọc nên đọc một cuốn mỗi tháng hay ít hơn?

Với người đi làm, một cuốn vừa phải mỗi tháng là nhịp dễ giữ. Sách dày thì chia hai hoặc ba tháng, gặp giữa chừng. Đọc nhanh quá thì nhóm thành chạy đua, người chậm sẽ bỏ.

Có nên để người tổ chức chọn sách luôn cho nhanh?

Vài tháng đầu thì được, nhưng lâu dài nên chuyển sang đề cử và bỏ phiếu. Khi chỉ một người chọn, nhóm dần đọc theo gu một người và những người khác thấy mình là khách. Xen kẽ tháng chọn tay theo lượt là cách cân bằng.

Sách tiếng Anh có nên đọc chung trong nhóm không?

Chỉ nên khi cả nhóm đọc tiếng Anh đủ thoải mái. Nếu trình độ chênh lệch, người đọc chậm sẽ chỉ kịp hiểu cốt truyện mà không kịp có ý kiến. Có thể cho người muốn đọc bản gốc đọc song song với bản dịch của nhóm.

Làm sao chọn sách khi nhóm có cả người trẻ và người lớn tuổi?

Chọn những cuốn mà mỗi lứa tuổi đọc thấy một điều khác nhau, như Ông già và biển cả, Hoàng tử bé hay truyện ngắn Thạch Lam. Chính sự khác nhau theo tuổi sẽ làm buổi bàn hay hơn, miễn là không ai bị coi là đọc sai.

Đọc lại một cuốn nhiều người đã đọc rồi có nhàm không?

Thường là ngược lại. Đọc lại khi lớn tuổi hơn, cùng những người khác, hay mở ra nhiều điều trước đây bỏ qua. Truyện Kiều, Số đỏ hay những truyện từng học ở trường là lựa chọn đọc lại rất được việc.

Có nên chọn sách theo mùa hay theo dịp không?

Có thể, và làm buổi gặp có không khí. Cuối năm đọc tùy bút về Tết, mùa mưa đọc một cuốn dài để nằm nhà, tháng thi cử chọn cuốn mỏng. Nhưng đừng để chủ đề theo mùa đè lên tiêu chí dễ tìm và đọc kịp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138