SachQuy.comSách Quý
Câu lạc bộ đọc sách

Đọc chung một cuốn sách dày nhiều tuần: chia phần, nhớ nhân vật, giữ nhịp

Cách nhóm đọc chung một cuốn sách dày như Chiến tranh và hòa bình, Tam quốc diễn nghĩa: chia phần theo tuần, bảng tên nhân vật, gặp giữa chừng và kéo người tụt lại.

Over-the-shoulder view under a banyan tree of a retired Vietnamese man in a rust shirt pointing at a blank notebook beside thick books with plain unmarked spines, midday shade

Đọc chung một cuốn sách dày cho trọn cần ba thứ: chia sách thành những phần đọc vừa sức theo tuần, có một bảng tên nhân vật dùng chung cho cả nhóm, và gặp nhau giữa chừng chứ không chờ đến khi đọc xong. Thiếu một trong ba, nhóm thường rơi rụng ở khoảng một phần ba cuốn sách, chỗ mà hào hứng ban đầu đã hết còn đoạn kết thì vẫn xa.

Nhóm năm cụ ông về hưu ở một phường của Thành phố Huế hẹn nhau đọc lại Tam quốc diễn nghĩa, ngồi dưới gốc đa trước nhà văn hóa mỗi sáng Chủ nhật. Cùng lúc đó, một nhóm bạn trẻ ở Hà Nội quyết đọc Chiến tranh và hòa bình của Lev Tolstoy trong một mùa đông. Hai cuốn rất khác nhau, một bên là chuyện chinh chiến của các tập đoàn phong kiến Trung Hoa, một bên là những gia đình quý tộc Nga thời Napoleon đem quân sang, nhưng cách giữ nhịp thì giống. Bài này lấy cả hai làm ví dụ.

Vì sao đọc một mình hay bỏ dở, đọc chung thì không

Ai từng mua một cuốn tiểu thuyết dày đều biết cảnh này: hăng hái đọc tuần đầu, đến tuần thứ ba bận việc, gấp sách lại, kẹp thẻ ở trang chừng một trăm, và cuốn sách nằm đó cả năm. Lần sau mở ra, đã quên hết ai là ai, phải đọc lại từ đầu, rồi lại bỏ. Không phải vì sách dở; Chiến tranh và hòa bình có hàng trăm nhân vật, xen lẫn những chương chiến trận và những chương triết lý dài, đọc một mình rất dễ lạc.

Đọc chung giải được hai chuyện. Thứ nhất là nhịp: có ngày hẹn, có phần phải đọc xong, có người hỏi "đến đâu rồi", và đọc thành thói quen hằng tuần như đi chợ. Thứ hai là trí nhớ: một người quên ai là ai thì người khác nhớ, cả nhóm giữ cuốn sách trong đầu giúp nhau.

Với người lớn tuổi, có thêm một lý do: nhiều cụ đã đọc Tam quốc từ thời trẻ, đọc lại một mình thấy buồn, đọc lại cùng bạn bè thì thành dịp nhắc chuyện cũ, tranh luận lại những điều đã tranh luận từ mấy chục năm trước. Cuốn sách dày trở thành cái cớ để gặp nhau đều đặn suốt nhiều tháng.

Chia phần theo tuần

Chia phần là việc đầu tiên, làm trước khi nhóm bắt đầu đọc. Cách chia dễ theo nhất:

  1. Đếm số trang của bản mà cả nhóm đọc chung, chia cho số tuần nhóm muốn dành. Người đi làm thường đọc được khoảng ba bốn buổi tối mỗi tuần; người về hưu đọc được nhiều hơn nhưng mắt mỏi nhanh hơn.
  2. Không cắt giữa chương. Chỉnh mỗi phần cho kết ở cuối một chương, một hồi hoặc một phần lớn của sách. Tam quốc chia theo hồi rất thuận, mỗi tuần vài hồi.
  3. Phần đầu nên ngắn hơn các phần sau. Những chương đầu của tiểu thuyết dày thường giới thiệu nhiều nhân vật nhất, đọc chậm nhất.
  4. Để trống một tuần dự phòng sau mỗi bốn năm tuần đọc, cho người chậm đuổi kịp, cho những tuần có Tết, có giỗ, có việc nhà.
  5. Ghi lịch chia phần lên một tờ giấy, chụp gửi nhóm, và dán một bản vào trang đầu sách của mỗi người.

Nhóm ở Hà Nội chia Chiến tranh và hòa bình làm mười hai phần trong mười bốn tuần, gặp hai tuần một lần. Nhóm các cụ ở Huế đọc Tam quốc chậm hơn nhiều, mỗi tuần vài hồi, gặp mỗi Chủ nhật, dự tính gần một năm mới xong, và không ai thấy vội.

Bảng tên nhân vật dùng chung

Làm trên một tờ giấy trắng khổ lớn, gấp làm tư, kẹp vào sách. Người mê tiểu thuyết Nga lâu năm đều có thói quen này: mỗi nhân vật một dòng, ghi tên, mối quan hệ, lần đầu xuất hiện ở đâu. Tên Nga có tên gọi, tên đệm theo cha, và tên gọi thân mật, cùng một người có thể được gọi ba bốn kiểu; không có bảng là lạc.

Mỗi gia đình một cụm. Với Chiến tranh và hòa bình, chia các gia đình quý tộc thành từng cụm: nhà Rostov quanh Natasha, nhà Bolkonsky quanh công tước Andrei, Pierre Bezukhov đứng giữa nối các nhà. Vẽ đường nối giữa các cụm khi họ gặp nhau, cưới nhau, giận nhau.

Với Tam quốc, chia theo phe. Ba cột cho ba phe lớn, mỗi cột ghi các tướng, các mưu sĩ. Người đổi phe thì vẽ mũi tên. Các cụ thường thuộc phần lớn tên, nhưng bảng vẫn giúp những người lâu không đọc và những người trẻ mới vào nhóm.

Một người giữ bảng chung, mọi người bổ sung. Mỗi buổi gặp, người giữ bảng hỏi có nhân vật nào mới quan trọng, thêm vào. Không ghi những gì chưa đến trong phần đang đọc, để không lộ chuyện cho người chậm.

Gặp giữa chừng: bàn gì khi chưa ai biết kết

Buổi gặp giữa chừng khác buổi bàn một cuốn đã đọc xong. Không ai biết cuốn sách sẽ đi về đâu, nên câu hỏi hợp nhất là câu hỏi về dự đoán và về những gì đang diễn ra: "Đến chỗ này, bạn đang mong điều gì xảy ra với Natasha? Bạn lo cho ai nhất?" Câu hỏi dự đoán vui, và khi đọc tiếp, người ta đọc với một câu hỏi trong đầu, chăm chú hơn hẳn.

Một câu hỏi giữa chừng khác: "Phần tuần này có đoạn nào bạn thấy chậm, muốn bỏ qua?" Với Chiến tranh và hòa bình, nhiều người sẽ nói những chương Tolstoy bàn về lịch sử và về vai trò của các vĩ nhân. Nhóm có thể thống nhất cách đọc những chương đó: đọc lướt cũng được, hoặc có một người đọc kỹ rồi kể lại ý chính ở buổi gặp. Nói ra như vậy, không ai thấy mình có lỗi khi lướt.

Ở nhóm đọc Tam quốc, các cụ thì lại thích bàn chiến lược: nếu ở vào chỗ Lưu Bị lúc đó thì làm gì, Gia Cát Lượng tính đúng hay tính sai. Đây là phần các cụ chờ cả tuần. Người dẫn chỉ cần giữ cho mỗi người được nói, vì ai cũng có một ý riêng từ mấy chục năm đọc đi đọc lại.

Kéo người tụt lại, giữ người đi quá nhanh

Hai đầu của nhóm đều có thể làm hỏng việc đọc chung. Mấy cách giữ cân bằng:

  • Người tụt lại được mời đến dù chưa đọc kịp. Người dẫn nhắc ngay đầu buổi: ai chưa đọc kịp vẫn ngồi nghe, nghe bàn xong có khi lại hứng đọc tiếp.
  • Tóm tắt miệng một phút ở đầu mỗi buổi cho phần vừa đọc, do một người thay phiên làm. Người chậm nghe tóm tắt rồi đọc đuổi theo, không bị mất mạch.
  • Người đọc nhanh giữ kín phần sau. Thỏa thuận từ đầu: không ai nói về những gì xảy ra sau phần đang bàn. Ai đọc vượt thì giữ ý, ghi vào giấy, chờ đến đúng buổi.
  • Tuần dự phòng là của người chậm. Không dùng tuần dự phòng để đọc thêm phần mới; đó là tuần để ai tụt lại đuổi kịp.
  • Người bỏ giữa chừng được hỏi thăm, không bị trách. Nếu họ muốn quay lại, tóm tắt cho họ phần đã qua, đưa bảng nhân vật.

Nhóm ở Hà Nội mất hai người ở tuần thứ năm vì công việc, một người quay lại ở tuần thứ chín nhờ được gửi bảng nhân vật và ba buổi tóm tắt. Đến tuần cuối còn năm người đọc xong, và cả năm nói rằng một mình thì không bao giờ đọc hết được.

Chọn bản sách nào cho đọc chung

Với sách dày, chuyện chọn bản quan trọng hơn sách mỏng nhiều, vì đọc cả tháng trời trên tay. Vài điều người đọc lâu năm để ý:

Điều cần xemVì saoCách xem nhanh
Đóng gáy khâu chỉ hay dán keoGáy dán keo mở phẳng nhiều tuần dễ gãy, rụng tờMở giữa sách, nhìn sát gáy xem có sợi chỉ khâu theo từng tay sách không
Chia tập hay một khốiMột khối quá dày cầm mỏi tay, mang đi không tiệnChọn bản chia nhiều tập nếu có, đọc tập nào mang tập đó
Cỡ chữ và lề trangChữ nhỏ, lề hẹp thì người lớn tuổi đọc rất mệtLật một trang giữa sách, đọc thử dưới đèn bàn buổi tối
Giấy trắng hay giấy ngả màuGiấy quá trắng bóng chói dưới đèn, giấy báo cũ dễ giònGiấy hơi ngà, không bóng, là dễ đọc lâu nhất
Có chú thích tên người, địa danh khôngTiểu thuyết nước ngoài cần chú thích để không lạcXem vài trang đầu có chú thích cuối trang không

Nhóm dùng sách cũ mượn nhau thì nhắc mọi người đừng úp sách mở xuống bàn để giữ trang, vì gáy cũ gãy ngay chỗ đó. Dùng một mảnh giấy trắng làm thẻ đánh dấu là đủ, không gấp mép trang.

Đọc xong rồi: buổi khép và cuốn tiếp theo

Buổi gặp cuối sau một cuốn sách dày nên khác các buổi thường: dài hơn một chút, có thể ăn một bữa nhẹ cùng nhau, vì cả nhóm vừa đi qua một chặng dài. Câu hỏi hợp cho buổi này là câu nhìn lại cả hành trình: "Nhân vật nào ở đầu sách và cuối sách khác nhau nhất? Bạn thay đổi cách nghĩ về ai trong lúc đọc?" Mỗi người cũng nên được kể một kỷ niệm của mình trong những tuần đọc: đọc ở đâu, lúc nào, có đoạn nào đọc trên xe buýt mà phải gấp sách vì xúc động.

Bảng tên nhân vật sau khi đọc xong là một thứ đáng giữ. Nhiều nhóm chép lại sạch, mỗi người một bản kẹp vào cuối sách. Sau này có ai trong nhà đọc cuốn đó, bảng đã có sẵn.

Sau một cuốn dày, cuốn tiếp theo nên mỏng: một truyện vừa, một tập tùy bút. Nhóm cần thời gian nghỉ, và người đã mệt cần một cuốn dễ để quay lại nhịp đọc nhẹ. Đọc liền hai cuốn dày là cách nhanh nhất để mất nửa nhóm. Một năm, một cuốn dày là đủ; cuốn dày tiếp theo có thể là Những người khốn khổ, Trăm năm cô đơn hay Anna Karenina, chọn vào mùa mà nhóm ít bận nhất.

Câu hỏi thường gặp

Một cuốn sách dày nên đọc chung trong bao lâu?

Tùy độ dày và nhịp của nhóm, người đi làm thường cần ba đến bốn tháng cho một tiểu thuyết rất dày, người về hưu có thể đọc chậm cả năm. Quan trọng là chia phần đều và có tuần dự phòng, không phải đọc nhanh.

Có nên đọc chung khi mỗi người có một bản dịch khác nhau?

Đọc được, nhưng chia phần sẽ khó vì số trang và cách chia chương khác nhau. Tốt nhất cả nhóm thống nhất một bản dịch. Nếu không được, chia phần theo chương hoặc theo hồi thay vì theo trang.

Làm sao nhớ được nhiều nhân vật như vậy?

Làm một bảng tên nhân vật trên giấy trắng khổ lớn, kẹp vào sách, chia theo gia đình hoặc theo phe. Mỗi buổi gặp, người giữ bảng bổ sung những nhân vật mới quan trọng. Đây là thói quen lâu đời của người đọc tiểu thuyết Nga.

Những chương triết lý dài trong Chiến tranh và hòa bình có cần đọc kỹ không?

Nhóm có thể tự thống nhất: ai thích thì đọc kỹ, ai thấy nặng thì đọc lướt. Một người đọc kỹ rồi kể lại ý chính ở buổi gặp là cách cân bằng. Không ai nên bỏ cả cuốn chỉ vì vướng vài chương này.

Có nên gặp qua mạng khi đọc sách dày lâu tháng?

Có thể xen kẽ, nhất là những tuần mưa bão hoặc khi có người đi xa. Nhưng các buổi mở đầu, buổi giữa và buổi khép nên gặp trực tiếp, vì ngồi cùng nhau quanh những cuốn sách dày là phần đáng nhớ của cả hành trình.

Người đọc vượt trước có nên bị yêu cầu chờ không?

Không cần bắt chờ, ai thích đọc trước cứ đọc. Chỉ cần giữ một luật: không kể những gì xảy ra sau phần đang bàn. Người đọc trước ghi ý của mình vào giấy, đến đúng buổi mới nói ra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138