SachQuy.comSách Quý
Nhận biết sách lậu, sách in lậu

Trang thông tin xuất bản cuối sách: đọc thế nào để biết bản thật hay bản in lại

Trang thông tin xuất bản ở cuối sách gồm những dòng gì, dòng nào bản lậu hay làm sai hoặc làm mờ, và vì sao chỉ đọc trang này thôi thì chưa đủ để kết luận.

Low angle view of a young woman in a terracotta cardigan comparing the last pages of two thick books side by side on a table, pages softly out of focus, natural daylight

Trang thông tin xuất bản, thường nằm ở trang cuối hoặc mặt sau trang tên sách, là chỗ đầu tiên nên lật tới khi nghi ngờ sách lậu: bản thật ghi đủ người chịu trách nhiệm, biên tập, nơi in, khổ sách, đăng ký và quyết định xuất bản, chữ sắc như phần còn lại của cuốn sách. Bản lậu hoặc bỏ hẳn trang này, hoặc chép lại y nguyên nhưng chữ mờ hơn, dòng lệch, và thông tin không khớp với chính cuốn sách đang cầm.

Tuy vậy, đọc trang này không phải là phép thử tuyệt đối, vì người in lậu cũng biết chép. Giá trị của nó nằm ở chỗ đối chiếu: so các dòng trên trang với khổ sách, số trang, bìa và chất lượng in thực tế. Phần dưới giải thích từng dòng thường có, những chỗ bản in lại hay để lộ, và một quy trình đối chiếu vài phút.

Trang này nằm ở đâu và vì sao sách nào cũng phải có

Sách in ở Việt Nam có một trang ghi thông tin xuất bản, người làm sách quen gọi là trang lưu chiểu hay trang thông tin cuối sách. Phần lớn sách đặt nó ở trang cuối cùng, một số đặt ở mặt sau trang tên sách, ngay sau bìa. Sách dịch thường có thêm một khối ghi tên nguyên bản và thông tin bản quyền tiếng nước ngoài ở mặt sau trang tên.

Trang này tồn tại vì quy định hiện hành về xuất bản yêu cầu mỗi xuất bản phẩm phải ghi rõ ai chịu trách nhiệm, in ở đâu, in bao nhiêu và theo giấy tờ nào. Với người mua, nó giống như một tấm thẻ căn cước: không đọc cũng chẳng sao, nhưng khi có chuyện thì đó là nơi đầu tiên để đối chiếu.

Người chơi sách cũ còn dùng trang này để biết lần in, đợt in, nhưng với chuyện sách lậu, điều cần biết đơn giản hơn: trang ấy có hay không, chữ ra sao, và các dòng trên đó có ăn khớp với cuốn sách thật đang nằm trong tay bạn không.

Những dòng thường có và bản lậu hay sai ở đâu

Không phải cuốn nào cũng ghi giống nhau từng chữ, nhưng nhìn chung trang thông tin xuất bản có các nhóm dòng sau:

Dòng trên trangÝ nghĩa với người muaBản in lại hay lộ ở đâu
Chịu trách nhiệm xuất bản, chịu trách nhiệm nội dungCho biết đơn vị đứng tên cuốn sáchChữ mờ hơn phần ruột, dòng bị lệch hoặc thiếu
Biên tập, trình bày, sửa bản inTên những người làm ra bản sáchThường chép đúng, nhưng dấu tiếng Việt dính nhau
Khổ sáchKích thước dài rộng của cuốn sáchKhông khớp với khổ thật khi đo bằng thước
Số lượng, nơi inĐợt in và xưởng inKhối chữ nhoè, đôi khi bị cắt mất nửa dòng ở mép
Đăng ký và quyết định xuất bảnGiấy tờ cho phép cuốn sách được phát hànhThiếu hẳn, hoặc chữ nhỏ đến mức đọc không ra
Mã ISBNMã định danh của ấn bảnCó in nhưng không khớp với mã ở bìa sau

Hai cột cuối là chỗ bạn cần chú ý. Bản lậu hiếm khi bịa thông tin mới; nó chép lại. Vì chép bằng cách quét trang cuối của bản thật, những gì sai thường là sai về chất lượng in và sự ăn khớp, không phải sai về nội dung chữ.

Đối chiếu trong vài phút

Bạn không cần biết các con số trên trang có đúng với hồ sơ ở đâu đó hay không. Chỉ cần đối chiếu trong chính cuốn sách:

  1. Lật tới trang thông tin xuất bản. Không thấy ở trang cuối thì xem mặt sau trang tên sách. Không có ở cả hai chỗ là điểm khả nghi lớn đầu tiên.
  2. So độ sắc của chữ trên trang này với một trang ruột bất kỳ. Ở sách thật hai bên như nhau. Ở bản quét lại, trang thông tin chữ nhỏ nên thường mờ hơn hẳn.
  3. Đọc dòng khổ sách, rồi lấy thước hay một tờ giấy khổ quen thuộc ước lượng chiều dài, chiều rộng thật. Bản lậu đôi khi in khổ nhỏ hơn để tiết kiệm giấy nhưng vẫn giữ nguyên dòng khổ sách của bản gốc.
  4. So mã ISBN ghi ở trang này với mã in dưới mã vạch ở bìa sau. Hai mã phải giống nhau.
  5. Nhìn số trang cuối cùng của phần ruột, so với số trang nếu có ghi. Thiếu trang hoặc dư trang trắng là dấu hiệu khâu đóng lỗi.
  6. Nếu là sách dịch, lật mặt sau trang tên xem có khối thông tin bản quyền tiếng nước ngoài không. Bản dịch trôi nổi thường thiếu hẳn khối này.

Sau sáu bước, nếu trang thông tin đủ dòng, chữ sắc, khổ khớp, mã khớp, thì cuốn sách đã qua một lớp kiểm đáng tin. Nếu có hai bước trở lên không qua, nên xem lại cả giấy, gáy và mùi trước khi quyết định.

Sách dịch: khối thông tin bản quyền ở mặt sau trang tên

Với sách dịch, ngoài trang cuối còn một chỗ đáng xem: mặt sau trang tên sách, ngay sau bìa. Bản dịch có mua quyền thường ghi ở đây nhan đề nguyên bản bằng tiếng nước ngoài, tên tác giả theo chữ gốc, và một khối chữ nhỏ về bản quyền tiếng Việt, cho biết bản dịch này được phát hành theo thoả thuận với bên giữ quyền. Khối chữ đó thường in bằng chữ nhỏ, nhiều ký tự la tinh, nên khi bị quét lại sẽ nhoè rất rõ.

Bản dịch trôi nổi, tức bản dịch không rõ ai dịch và không mua quyền, hay thiếu hẳn khối này, hoặc chỉ có nhan đề tiếng Việt và tên tác giả, không có dòng nào về quyền dịch. Bản in lậu của một bản dịch hợp pháp thì vẫn có khối này, nhưng chữ ở đó thường là chỗ mờ nhất của cả cuốn sách vì cỡ chữ nhỏ nhất.

Khi đứng ở nhà sách, lật nhanh mặt sau trang tên của hai ba cuốn sách dịch khác nhau, bạn sẽ quen kiểu trình bày này chỉ sau vài lần. Đây cũng là chỗ người đọc kỹ tính hay xem để biết tên người dịch trước khi quyết định mua, vì cùng một tác phẩm có thể có nhiều bản dịch với giọng văn khác nhau.

Những trường hợp dễ hiểu nhầm

Trang cuối bị dán đè hoặc xé mất ở sách cũ. Ở chợ sách cũ, nhiều cuốn bị xé trang cuối hoặc dán nhãn đè lên. Đó thường là dấu vết của người dùng trước, không phải dấu hiệu lậu. Khi đó hãy dựa vào giấy, chữ và gáy.

Sách in lại nhiều lần ghi thông tin khác nhau. Cùng một tên sách, mỗi đợt in có số lượng, nơi in, quyết định khác nhau. Thấy hai cuốn cùng tên mà trang cuối khác nhau không có nghĩa một cuốn là giả.

Sách nhập khẩu, sách tiếng nước ngoài. Sách in ở nước ngoài có trang bản quyền theo cách của nước đó, thường ở mặt sau trang tên, không theo mẫu sách in trong nước. Đừng đòi hỏi các dòng giống sách trong nước.

Sách cũ trước 1975. Sách xưa có cách ghi thông tin riêng của thời đó, không giống mẫu hiện nay. Với loại sách này, người chơi sách nhìn giấy, chữ, cách đóng là chính; việc lưu giữ và trao đổi cần theo đúng quy định hiện hành về xuất bản phẩm.

Vì sao chỉ đọc trang này thôi là chưa đủ

Một bản lậu làm kỹ có thể quét trang thông tin rõ nét, in đủ mọi dòng, mã ISBN khớp với bìa vì bìa cũng được quét từ bản thật. Khi đó trang cuối không giúp được gì nhiều. Ngược lại, một cuốn sách thật in khá vội cũng có thể có trang cuối chữ nhỏ, hơi mờ. Nếu chỉ dựa vào một trang, bạn vừa có thể bỏ lọt bản lậu vừa có thể nghi oan sách thật.

Cách dùng đúng là coi trang thông tin xuất bản là một trong vài lớp kiểm. Lớp thứ nhất là cảm giác cầm: giấy, gáy, mép xén. Lớp thứ hai là chất lượng in ở trang chữ dày và trang có ảnh. Lớp thứ ba là trang thông tin. Lớp thứ tư là nguồn mua và giá. Một cuốn đáng ngờ thường hở ở hai ba lớp cùng lúc.

Người mê sách lâu năm có thói quen lật trang cuối ngay khi cầm một cuốn lên, không chỉ để soi lậu mà để biết mình đang cầm đợt in nào. Thói quen ấy tốn vài giây mỗi lần, nhưng lâu dần giúp bạn quen mặt cách trình bày của từng loại sách, và một trang cuối "lạ" sẽ đập vào mắt rất nhanh.

Ghi lại để lần sau đỡ phải nhớ

Nếu bạn hay mua theo một bộ sách, một dòng sách, hoặc sưu tầm sách của một tác giả, có thể chụp lại trang thông tin của cuốn đầu tiên mình chắc chắn là thật. Lần sau gặp cuốn khác trong cùng bộ, mở ảnh ra so cách trình bày, cỡ chữ, thứ tự các dòng. Những cuốn cùng bộ thường được trình bày rất giống nhau.

Một cuốn sổ ghi tay đơn giản cũng được: tên sách, nơi mua, đợt in, ghi chú về giấy. Sổ này còn có ích khi bạn muốn cho mượn, tặng hay thanh lọc tủ sách, vì bạn biết cuốn nào mình mua ở đâu. Điều cần tránh là ghi chú trực tiếp bằng bút bi lên trang thông tin; mực bút bi lâu ngày loang và làm cuốn sách mất giá trị giữ gìn.

Với sách quý, sách mua để giữ lâu, nên ghi thêm tình trạng lúc mua: gáy chắc hay đã lỏng, giấy trắng hay đã ngả. Vài năm sau nhìn lại, bạn biết cuốn sách đã đổi thế nào trong tay mình, và nếu một ngày muốn tặng hay nhượng lại cho người chơi sách khác, những dòng ghi đó giúp họ tin cuốn sách hơn.

Sau một tháng có thói quen này, thử tự kiểm: cầm một cuốn bất kỳ trên kệ nhà mình, đoán xem nó thuộc đợt in nào, mua ở đâu, rồi lật trang cuối xem. Đoán đúng nhiều là bạn đã đọc trang thông tin như người trong nghề.

Câu hỏi thường gặp

Trang thông tin xuất bản thường nằm ở đâu trong sách?

Phần lớn sách in trong nước đặt trang này ở trang cuối cùng, một số đặt ở mặt sau trang tên sách. Sách dịch thường có thêm khối thông tin bản quyền tiếng nước ngoài ở mặt sau trang tên.

Sách không có trang thông tin xuất bản có phải sách lậu không?

Đó là một điểm khả nghi lớn với sách mới. Riêng sách cũ có thể bị xé hoặc dán đè trang cuối do người dùng trước, nên cần xem thêm giấy, chữ và gáy trước khi kết luận.

Mã ISBN có giúp phân biệt sách thật và sách lậu không?

Mã ISBN giúp đối chiếu sự ăn khớp giữa trang cuối và bìa sau, nhưng bản lậu có thể in lại y nguyên mã của bản thật. Vì vậy mã khớp chưa chứng minh là sách thật, còn mã không khớp thì đáng ngờ.

Hai cuốn cùng tên mà trang cuối ghi khác nhau thì sao?

Thường đó là hai đợt in khác nhau, mỗi đợt có số lượng, nơi in và giấy tờ riêng. Điều này bình thường. Hãy so chất lượng in và giấy để biết cuốn nào đáng mua.

Có cần tra cứu các số trên trang cuối ở đâu đó không?

Người mua thông thường không cần làm vậy. Việc đối chiếu trong chính cuốn sách, gồm khổ sách, mã ở bìa, độ sắc của chữ và số trang, đã đủ để phát hiện phần lớn bản in lại.

Sách nước ngoài có trang thông tin giống sách trong nước không?

Không giống. Sách in ở nước ngoài trình bày trang bản quyền theo cách của nước đó, thường ở mặt sau trang tên. Khi soi loại sách này, nên dựa nhiều hơn vào giấy, chữ và cách đóng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138