SachQuy.comSách Quý
Sách theo người đọc và hoàn cảnh

Sách nên đọc ở tuổi 40: những cuốn đọc hồi trẻ chưa hiểu hết

Tuổi 40 nên đọc gì: Cái chết của Ivan Ilyich, Anna Karenina, Trăm năm cô đơn, Thời xa vắng, Bà Bovary… những cuốn hồi trẻ đọc không thấm, giờ mới thấy mình trong đó.

Wide shot of a bus station waiting area where a man in his forties wearing a light olive jacket reads a thick book with a plain blank cover, overcast afternoon light

Tuổi 40 là lúc hợp nhất để đọc những cuốn viết về một đời người đã đi được nửa chặng: Cái chết của Ivan Ilyich và Anna Karenina của Lev Tolstoy, Trăm năm cô đơn của Gabriel García Márquez, Thời xa vắng của Lê Lựu và Bà Bovary của Gustave Flaubert. Phần lớn những cuốn này nhiều người đã đọc hoặc bỏ dở hồi hai mươi tuổi; đọc lại ở tuổi bốn mươi, khi đã có gia đình, sự nghiệp, vài lần thất bại, thì gần như là đọc một cuốn mới.

Bốn mươi tuổi có cái nhìn riêng. Con đã lớn tới tuổi đi học, cha mẹ bắt đầu yếu, công việc ổn định mà đôi khi thấy lặp lại, bạn bè cũ người thành đạt người lận đận. Câu hỏi không còn là "mình sẽ thành người thế nào" mà là "mình đã sống thế nào, và nửa còn lại sẽ ra sao". Bài này gợi ý cách chọn và đọc những cuốn sách hợp với câu hỏi đó, cả khi lịch làm việc dày và thời gian đọc chỉ là những khoảng chờ xe, chờ con tan học.

Vì sao một cuốn sách đọc ở tuổi 20 và tuổi 40 lại khác nhau tới vậy

Người mê sách lâu năm đều biết hiện tượng này: lấy lại một cuốn đã đọc từ thời sinh viên, mở ra thấy những dòng mình gạch chân năm xưa, và ngạc nhiên vì mình đã gạch những câu chẳng còn quan trọng, còn bỏ qua những câu giờ đọc thấy nhói. Cuốn sách không đổi, người đọc đổi.

Ở tuổi hai mươi, đọc Anna Karenina người ta thường chỉ thấy chuyện tình của Anna và Vronsky. Ở tuổi bốn mươi, người ta bắt đầu để ý tới Levin, người điền chủ loay hoay với ruộng đất, với chuyện tin hay không tin, với câu hỏi sống thế nào cho ra sống, và tới Karenin, người chồng mà hồi trẻ chỉ thấy lạnh lùng đáng ghét. Đọc Thời xa vắng hồi trẻ, người ta thương Giang Minh Sài. Đọc ở tuổi bốn mươi, người ta thấy chính mình trong những lần Sài để người khác quyết định thay đời mình.

Cũng có những cuốn ngược lại: hồi trẻ thấy hay, giờ đọc lại thấy nhạt. Đó cũng là một điều đáng biết về chính mình. Người bốn mươi tuổi hay ngạc nhiên khi thấy những cuốn sách truyền cảm hứng từng làm mình phấn khích năm hai mươi giờ đọc lại chỉ thấy những lời hứa dễ dãi, còn những cuốn từng thấy chán lại mở ra từng lớp nghĩa.

Vì thế danh sách dưới đây không phải để đọc hết. Chọn một cuốn, đọc chậm. Một cuốn đọc kỹ ở tuổi này có thể đổi cách bạn nhìn nửa sau cuộc đời nhiều hơn mười cuốn đọc vội.

Năm cuốn, mỗi cuốn soi một góc khác của tuổi 40

Cái chết của Ivan Ilyich (Lev Tolstoy, Nga). Một truyện vừa, mỏng. Ivan Ilyich là một viên chức tòa án sống một cuộc đời đúng mực, thăng tiến đều, nhà cửa tươm tất, cho tới khi lâm bệnh nặng và bắt đầu tự hỏi mình đã sống có đúng không. Đây là cuốn hợp nhất để mở đầu, vì đọc một buổi tối là xong mà nghĩ cả tuần.

Anna Karenina (Lev Tolstoy, Nga). Cuốn dày, hai câu chuyện song song: Anna rời bỏ gia đình vì một tình yêu, và Levin tìm cách sống tử tế ở nông thôn. Ở tuổi bốn mươi, nửa câu chuyện về Levin thường làm người đọc bất ngờ nhất.

Trăm năm cô đơn (Gabriel García Márquez, Colombia). Bảy thế hệ dòng họ Buendía ở làng Macondo, những người cứ lặp lại số phận của nhau. Đọc ở tuổi này, khi đã thấy mình giống cha mẹ ở những điểm từng thề sẽ không giống, cuốn sách có sức nặng rất riêng.

Thời xa vắng (Lê Lựu, Việt Nam). Giang Minh Sài, một người con trai làng quê, cả đời sống theo ý người khác: vợ do gia đình chọn, rồi người mình yêu cũng là do mình tưởng mình chọn. Đây là cuốn tiểu thuyết Việt Nam soi rất rõ câu hỏi "đời mình có phải do mình quyết không".

Bà Bovary (Gustave Flaubert, Pháp). Emma, vợ một bác sĩ tỉnh lẻ, chán cuộc sống tẻ nhạt và mơ về một đời lãng mạn như trong tiểu thuyết. Cuốn này hợp với người đang cảm thấy cuộc sống ổn định bỗng trở nên ngột ngạt, và muốn hiểu cảm giác ấy thay vì làm một điều vội vàng.

Đọc trong khoảng thời gian vụn của người bốn mươi

Tuổi này ít ai có trọn một buổi tối để đọc. Thời gian đọc thường là những khoảng chờ. Bảng dưới gợi ý cuốn nào hợp với khoảng nào:

Khoảng thời gianCuốn hợpVì sao
Chờ xe khách về quê, chờ ở bếnCái chết của Ivan IlyichMỏng, đọc liền một mạch trong hai tiếng, không cần nhớ nhiều nhân vật
Chờ con tan học thêm, mỗi lần ba mươi phútThời xa vắngChương vừa phải, giọng kể quen, ngắt giữa chừng không bị lạc
Kỳ nghỉ dài, Tết hoặc nghỉ phépAnna KareninaCần đọc liền nhiều ngày để giữ được hai mạch truyện
Buổi tối khi cả nhà đã ngủTrăm năm cô đơnCần đầu óc yên để theo các thế hệ trùng tên
Chuyến công tác, ngồi tàu xe lâuBà BovaryTruyện liền mạch, đọc trên đường dễ vào hơn ở nhà

Một mẹo nhỏ của người hay đi công tác: mang theo cuốn sách đang đọc dở chứ đừng mang cuốn mới. Cuốn mới cần sức để vào, cuốn đang dở chỉ cần mở ra là tiếp tục được. Và luôn có một mẩu giấy trắng kẹp ở trang đang đọc, ghi vội một hai chữ về đoạn vừa đọc, để lần sau mở ra không phải đọc lại từ đầu chương.

Đọc Trăm năm cô đơn và Anna Karenina cho trọn

Hai cuốn này là hai cuốn người ta hay bỏ dở nhất, kể cả ở tuổi bốn mươi. Lý do khác nhau, cách xử lý cũng khác:

  • Trăm năm cô đơn có nhiều nhân vật trùng tên qua các đời: nhiều người tên Aureliano, nhiều người tên José Arcadio. Vẽ một cây gia phả nhỏ trên tờ giấy kẹp trong sách, mỗi lần gặp người mới thì thêm một nhánh. Đừng tìm cây gia phả có sẵn trên mạng, vì nhiều bản kèm cả những điều xảy ra về sau.
  • Trăm năm cô đơn còn có lối kể chuyện kỳ lạ đặt cạnh chuyện thường ngày như không có gì khác thường. Đừng cố giải thích từng chi tiết kỳ ảo. Cứ đọc như nghe một bà cụ kể chuyện làng.
  • Anna Karenina dài và có những đoạn Levin bàn chuyện làm ruộng tưởng như lạc đề. Đừng bỏ qua. Ở tuổi bốn mươi, những đoạn ấy thường là đoạn đáng đọc nhất.
  • Tiểu thuyết Nga gọi một người bằng tên, tên kèm tên cha và tên thân mật. Ghi một bảng nhỏ: tên đầy đủ và các cách gọi của năm sáu nhân vật chính.
  • Đặt mục tiêu theo phần, không theo trang. Anna Karenina chia thành nhiều phần, mỗi phần có thể đọc trong một hai tuần.
  • Nếu đọc tới một phần ba mà vẫn thấy nặng nề, gấp lại để dành. Không có luật nào bắt phải đọc xong.

Bỏ dở một cuốn kinh điển không phải thất bại. Nhiều người đọc Trăm năm cô đơn ba lần mới qua được chương năm, và lần thứ ba thì không dừng lại được nữa.

Những câu tự hỏi khi đọc, và điều không cần làm

Với Cái chết của Ivan Ilyich, câu tự hỏi rất đơn giản mà khó: "Nếu hôm nay phải nhìn lại, điều gì trong đời mình là thật sự mình muốn, điều gì chỉ là đúng mực?" Với Thời xa vắng: "Quyết định lớn nào trong đời mình là do người khác chọn thay?" Với Bà Bovary: "Mình đang chán cuộc sống, hay chán cách mình đang nhìn nó?"

Với Trăm năm cô đơn: "Mình đang lặp lại điều gì của cha mẹ mình, và có muốn con mình lặp lại không?" Với Anna Karenina, có thể hỏi về cả hai nửa: "Mình giống Anna ở đâu, giống Levin ở đâu?" Không cần viết ra. Nhiều người chỉ cần đọc xong, ngồi im một lúc ở bến xe hay ban công, thế là đủ.

Những điều không cần: không cần đọc tóm tắt hay bài phân tích trước khi đọc, vì ở tuổi này cảm nhận của chính bạn đáng giá hơn mọi bài phân tích. Không cần mua bản đẹp, bản cũ ở nhà từ thời sinh viên, giấy đã ngả vàng, là bản tốt nhất vì nó có những dòng bạn gạch năm hai mươi tuổi. Không cần khoe đã đọc xong. Những cuốn này đọc để hiểu mình, không phải để kể.

Đọc xong rồi đi tiếp hướng nào

Đọc xong Cái chết của Ivan Ilyich mà muốn đọc thêm một cuốn có sức nặng như thế nhưng gần hơn, có thể tìm Những ngày thứ ba với thầy Morrie của Mitch Albom: một nhà báo trung niên trở lại thăm người thầy cũ đang mắc bệnh nặng, và họ nói chuyện về những điều quan trọng của đời người. Cuốn này nhẹ hơn, dễ đọc hơn nhiều so với Tolstoy.

Thích Thời xa vắng thì đọc tiếp Mảnh đất lắm người nhiều ma của Nguyễn Khắc Trường, cũng là làng quê miền Bắc, cũng là những mối quan hệ ràng buộc con người, hoặc quay lại với truyện ngắn Nam Cao. Thích Trăm năm cô đơn thì để dành Tình yêu thời thổ tả, cũng của Márquez, một câu chuyện về tình yêu kéo dài cả đời người, rất hợp để đọc ở tuổi này.

Thích Anna Karenina mà còn sức thì đây là lúc tốt để đọc Chiến tranh và hòa bình. Nhiều người đọc cuốn này ở tuổi hai mươi chỉ nhớ những trận đánh, ở tuổi bốn mươi lại nhớ những bữa tiệc, những cuộc hôn nhân, những người cha. Đọc chậm trong cả một năm cũng được.

Còn nếu đọc xong cả năm cuốn mà thấy mệt với tiểu thuyết dày, hãy nghỉ bằng những tập truyện ngắn: Thạch Lam, Nam Cao, hay truyện ngắn của Anton Chekhov, nhà văn Nga viết về những viên chức, bác sĩ, thầy giáo tỉnh lẻ với một nỗi buồn rất nhẹ. Truyện ngắn Chekhov đọc ở tuổi bốn mươi hợp tới bất ngờ, vì nhân vật của ông thường là những người trung niên tự hỏi đời mình đã đi đâu.

Câu hỏi thường gặp

Tuổi 40 mới bắt đầu đọc văn học kinh điển có muộn không?

Không muộn, ngược lại là lúc rất hợp. Nhiều cuốn kinh điển viết về những điều người hai mươi tuổi chưa trải qua: hôn nhân, nghề nghiệp, cha mẹ già, bệnh tật. Bắt đầu bằng một cuốn mỏng như Cái chết của Ivan Ilyich là dễ nhất.

Cái chết của Ivan Ilyich có quá u ám với người trung niên không?

Truyện nói về bệnh tật và cái chết nên có nặng nề, nhưng điều đọng lại là câu hỏi sống thế nào cho thật. Nếu bạn đang chăm người thân bệnh nặng hoặc vừa mất người thân, nên để cuốn này lại một thời gian. Lúc tâm trạng ổn, đây là một trong những truyện vừa đáng đọc nhất.

Không có thời gian thì đọc Anna Karenina thế nào?

Để dành cho kỳ nghỉ dài như Tết, đọc liền nhiều ngày để giữ mạch hai câu chuyện. Ngày thường chỉ đọc những cuốn mỏng hơn. Ghi một bảng tên nhân vật kẹp trong sách để lần sau mở ra không bị lạc.

Thời xa vắng có hợp với người không sống ở nông thôn không?

Rất hợp, vì câu hỏi của cuốn sách là chuyện sống theo ý mình hay theo ý người khác, điều ai cũng gặp. Bối cảnh làng quê và đơn vị chỉ là nền. Người lớn lên ở thành phố cũng thấy mình trong Giang Minh Sài.

Có nên đọc lại những cuốn đã đọc hồi trẻ không?

Rất nên, nhất là những cuốn từng gây ấn tượng mạnh hoặc từng bỏ dở. Đọc lại bản cũ có những dòng mình gạch năm xưa còn cho thấy mình đã thay đổi thế nào. Nhiều người nói lần đọc thứ hai ở tuổi bốn mươi mới là lần đọc thật.

Đọc sách ở bến xe, trên xe khách có hại mắt không?

Đọc dưới ánh sáng đủ, ngồi yên ở phòng chờ thì không có gì đáng ngại. Trên xe đang chạy, nhiều người bị say xe hoặc mỏi mắt nhanh, nên nghỉ mắt thường xuyên. Nếu mắt có vấn đề, hãy hỏi bác sĩ nhãn khoa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138