SachQuy.comSách Quý
Chọn sách cho con theo tuổi

Truyện tranh có nên cho con đọc: bộ nào hợp tuổi nào và khi nào cần đổi

Truyện tranh là một cách đọc thật, không phải đọc kém. Doraemon, Tintin, Asterix, Thần đồng đất Việt, Conan hợp tuổi nào, bộ nào nên đợi, và cách để con đọc cả sách chữ.

Overhead shot of a living room reading corner where a mother in a graphite sweater and her son lie on floor cushions with comic albums with plain blank covers, warm lamp light

Truyện tranh nên cho con đọc, vì đó là một cách đọc thật: trẻ phải theo mạch chuyện qua nhiều khung hình, hiểu lời thoại, đoán điều xảy ra giữa hai khung. Doraemon, Tintin, Asterix, Thần đồng đất Việt hợp với trẻ từ khoảng bảy tám tuổi; Thám tử lừng danh Conan hợp hơn từ khoảng mười tuổi vì có án mạng; những bộ có nhiều cảnh đánh nhau hay đùa kiểu người lớn thì nên đợi. Điều cần để ý không phải là con đọc truyện tranh, mà là con chỉ đọc mỗi truyện tranh suốt nhiều năm.

Nhiều cha mẹ lớn lên với lời dặn "truyện tranh làm hư mắt, hư đầu", nên lo khi thấy con ôm một chồng truyện tranh. Bài này nói thẳng: bộ nào hợp tuổi nào, vì sao, cách nhìn một bộ truyện tranh trước khi mua, và cách để truyện tranh thành cầu nối sang sách chữ thay vì chỗ dừng chân.

Đọc truyện tranh có phải là đọc thật không

Một trang truyện tranh có thể có sáu khung hình, mỗi khung một góc nhìn khác, lời thoại trong bóng nói, tiếng động viết to, và những điều không ai nói ra mà người đọc phải tự hiểu từ nét mặt nhân vật. Đọc được một trang như vậy, trẻ đang làm cùng lúc nhiều việc: đọc chữ, nhìn hình, nối hai khung lại thành một chuỗi việc, đoán chuyện gì xảy ra giữa chúng. Người làm thư viện thiếu nhi lâu năm đều biết những đứa trẻ mê truyện tranh thường là những đứa đọc nhanh và nhớ chi tiết tốt.

Truyện tranh còn có một lợi thế với trẻ ngại chữ: hình kéo con vào trước, chữ đến sau. Một đứa trẻ tám tuổi chưa kiên nhẫn với trang sách kín chữ có thể đọc say mê cả tập truyện tranh, và qua đó quen với việc đọc lời thoại, quen với nhịp một câu chuyện dài.

Cái mà truyện tranh ít cho là văn tả và lời kể dài. Con không gặp những câu văn tả cảnh, tả tâm trạng, những đoạn độc thoại nội tâm. Vì vậy truyện tranh nên là một phần của tủ sách, không phải cả tủ sách.

Bộ nào hợp tuổi nào

Các bộ dưới đây đều có thật và quen thuộc với người đọc Việt Nam. Tuổi là gợi ý theo nội dung, không theo khả năng đọc:

Bộ truyệnTác giả, nướcTuổi hợpGhi chú
DoraemonFujiko F. Fujio, Nhật BảnTừ bảy tám tuổiMèo máy từ tương lai giúp cậu bé Nobita bằng những bảo bối; mỗi chuyện ngắn, trọn trong vài trang
Thần đồng đất ViệtTruyện tranh Việt NamTừ tám tuổiCậu bé Trạng Tí và nhóm bạn ở làng quê xưa, nhiều mẹo lanh trí, dựa vào truyện dân gian và giai thoại
Những cuộc phiêu lưu của TintinHergé, BỉTừ chín tuổiPhóng viên trẻ Tintin và chú chó Milou đi khắp thế giới; có vài tập cũ mang cái nhìn của thời trước, nên đọc cùng con
AsterixRené Goscinny và Albert Uderzo, PhápTừ chín mười tuổiMột làng nhỏ chống quân La Mã nhờ thuốc tiên; chơi chữ nhiều, trẻ lớn mới thấy hết cái hay
Thám tử lừng danh ConanAoyama Gosho, Nhật BảnTừ mười tuổiThám tử trẻ bị thu nhỏ thành cậu bé; mỗi vụ án thường có người chết, nên chờ con đủ lớn
Shin cậu bé bút chìUsui Yoshito, Nhật BảnNên đợi lớn hơnHài hước nhiều chỗ kiểu người lớn, không hợp trẻ nhỏ dù vẽ đơn giản

Nét vẽ đơn giản không có nghĩa là truyện dành cho trẻ nhỏ. Đây là cái bẫy hay gặp nhất: cha mẹ thấy tranh tròn trịa, màu tươi, mua cho con sáu tuổi, rồi mới phát hiện truyện có những câu đùa không hợp. Lật vài tập ở giữa bộ trước khi mua cả bộ, và đọc vài trang lời thoại chứ không chỉ nhìn tranh, vì câu đùa nằm ở chữ.

Thần đồng đất Việt và chuyện truyện tranh Việt

Một bộ truyện tranh có làng quê Việt. Thần đồng đất Việt kể chuyện cậu bé Tí cùng nhóm bạn ở một làng quê xưa, giải những bài toán khó, đối đáp lanh trí với quan lại, thầy đồ, sứ giả. Nhiều chuyện dựa trên giai thoại dân gian và chuyện trạng, nên trẻ đọc xong hay đi hỏi ông bà chuyện gốc.

Vì sao nên có trong tủ. Phần lớn truyện tranh trẻ con đọc là truyện dịch từ Nhật, Pháp, Bỉ. Một bộ có mái đình, cây đa, áo the khăn xếp giúp con thấy truyện tranh không chỉ là chuyện của nước khác, và giúp nhiều từ cũ như trạng, đồng, thầy đồ trở nên quen.

Đọc cùng con một vài tập. Có những tập dùng câu đối, chơi chữ, câu đố cổ. Trẻ tám chín tuổi có thể chưa bắt được hết, cha mẹ đọc cùng và giải thích một hai chỗ là con thích ngay. Đây là cách học chữ nghĩa rất nhẹ nhàng.

Từ truyện tranh sang truyện chữ. Đọc xong những tập dựa trên giai thoại trạng, con có thể tìm tới các tuyển tập truyện cổ tích, truyện cười dân gian Việt Nam bằng chữ. Cùng một nhân vật, cùng một mẹo, nhưng lần này con gặp nó qua lời kể.

Truyện tranh có phải làm con lười đọc sách chữ

Nỗi lo hay gặp nhất của cha mẹ là con đọc truyện tranh quen rồi sẽ không chịu đọc sách chữ nữa. Điều này có xảy ra, nhưng không phải vì truyện tranh xấu, mà vì trong nhà chỉ có truyện tranh. Trẻ đọc cái gì ở gần tay. Nếu kệ sách trong phòng con có ba chục tập truyện tranh và hai cuốn truyện chữ nằm ở góc, con sẽ chọn truyện tranh, người lớn cũng vậy.

Cách làm thực tế là để hai loại cạnh nhau, và chọn những cuốn sách chữ có nhịp nhanh, nhiều đối thoại, gần với cảm giác đọc truyện tranh: Nhóc Nicolas, Charlie và nhà máy sô-cô-la, truyện ngắn Sherlock Holmes. Có cả những cuốn sách chữ có nhiều tranh minh hoạ, đứng ở giữa hai loại, giúp con đi qua từ từ.

Một dấu hiệu tốt là con đọc truyện tranh mà vẫn hỏi về những thứ trong truyện: nước Bỉ ở đâu, người La Mã là ai, bảo bối này có thật không. Câu hỏi đó là cánh cửa: một cuốn sách chữ về đúng điều con hỏi sẽ được đón nhận dễ hơn mọi cuốn được giao.

Nhìn một bộ truyện tranh trước khi mua

Truyện tranh thường mua theo bộ, nên một lần mua sai là cả chồng. Mấy chỗ đáng nhìn:

  • Lật ngẫu nhiên ba tập ở đầu, giữa và gần cuối bộ. Nhiều bộ dài càng về sau càng nặng, nhiều cảnh đánh nhau hơn hẳn mấy tập đầu.
  • Đọc vài trang lời thoại. Lời dịch tự nhiên, không chửi thề, không đùa thô là dấu hiệu bộ đó được chọn cho bạn đọc trẻ.
  • Xem chiều đọc. Truyện tranh Nhật thường đọc từ phải sang trái; trẻ mới làm quen có thể rối vài trang đầu, chỉ cho con một lần là quen.
  • Kiểm tra giấy và mực. Giấy quá mỏng, mực lem làm lời thoại khó đọc, con dễ mỏi mắt.
  • Với bộ dịch có nhiều lần in, các tập lẻ có thể khác khổ, khác cách dịch tên nhân vật. Nếu muốn giữ cả bộ, nên gom cùng một lần in.
  • Truyện tranh in lậu thường giấy mỏng, tranh nhoè, chữ thoại lệch khung. Ngoài chuyện quyền tác giả, bản lậu đọc rất mỏi mắt.

Đừng mua cả bộ năm chục tập một lần. Mua ba tập đầu, xem con đọc ra sao, rồi mua tiếp. Có những bộ con đọc hết ba tập rồi thôi, đỡ tốn chỗ trên kệ.

Hay làm và nên làm với con mê truyện tranh

Mấy phản ứng hay gặp của cha mẹ, và cách khác:

Hay làmVì sao chưa ổnNên làm
Cấm hẳn truyện tranhCon đọc lén, giấu sách, thôi kể với cha mẹCho đọc, chọn bộ hợp tuổi, đặt sách chữ cạnh bên
Đếm số trang sách chữ mới cho đọc truyện tranhBiến sách chữ thành hình phạtĐể hai loại tự do, sách chữ chọn loại nhịp nhanh
Mua bất cứ bộ nào con đòiCó bộ không hợp tuổiLật xem vài tập giữa bộ trước khi mua
Coi truyện tranh là đọc kémCon thấy sở thích của mình bị coi thườngĐọc thử một tập con thích, nói chuyện với con về nó
Vứt truyện tranh cũ khi con lớnCó tập con muốn giữ làm kỷ niệmHỏi con giữ tập nào, cho đi phần còn lại

Một việc đơn giản mà hiệu quả: đọc thử một tập con đang mê. Cha mẹ đọc xong một tập Doraemon hay Tintin, ngồi hỏi con về nhân vật, con sẽ kể say sưa, và từ đó bạn có cớ để giới thiệu một cuốn sách chữ cùng không khí.

Khi nào thì nên lo

Truyện tranh không cần lo, nhưng có vài tình huống nên để ý. Thứ nhất là nội dung: con mười tuổi đọc những bộ có nhiều cảnh máu me, cảnh hở hang, hay đùa cợt thô tục. Hỏi con lấy truyện ở đâu, cùng con đọc vài trang, nói chuyện về vì sao bộ đó chưa hợp, và đổi cho con bộ khác cùng thể loại. Lấy đi mà không nói gì thường chỉ khiến con giấu kỹ hơn.

Thứ hai là khi sau vài năm, con hoàn toàn không đụng tới sách chữ dù đã thử nhiều cách. Điều này không cần hoảng; có những người cả đời chủ yếu đọc truyện tranh và vẫn hiểu biết rộng. Nhưng nên thử những cuốn sách chữ đúng sở thích của con, hoặc những cuốn sách chữ cùng chủ đề với bộ truyện tranh con mê, như một cuốn về thám tử khi con mê Conan, để con nhận ra mình đọc chữ cũng được.

Thứ ba là tư thế đọc. Truyện tranh hay được đọc nằm sấp, trong góc tối, đọc liền mấy tiếng. Một chiếc đèn bàn, một góc ngồi có lưng tựa, và nhắc con nghỉ mắt sau mỗi tập là đủ, không cần cấm. Truyện tranh khổ nhỏ chữ thoại rất bé, nên chọn bản in khổ vừa nếu con còn nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Có nên cho trẻ đọc truyện tranh không?

Nên, vì đọc truyện tranh là một cách đọc thật, trẻ phải hiểu lời thoại và nối các khung hình thành câu chuyện. Điều cần để ý là chọn bộ hợp tuổi và để sách chữ cạnh bên. Truyện tranh nên là một phần của tủ sách, không phải cả tủ.

Doraemon hợp với trẻ mấy tuổi?

Doraemon hợp với trẻ từ khoảng bảy tám tuổi, khi con đã đọc được lời thoại. Mỗi chuyện ngắn và trọn trong vài trang nên dễ đọc. Trẻ nhỏ hơn có thể xem tranh và nghe cha mẹ đọc lời thoại.

Thám tử lừng danh Conan có hợp với học sinh lớp 3 không?

Với nhiều trẻ lớp ba thì hơi sớm, vì hầu hết các vụ án có người chết. Từ khoảng mười tuổi trở lên hợp hơn. Nếu con đã đọc, nên đọc cùng con vài tập và nói chuyện về những tình tiết nặng.

Con chỉ đọc truyện tranh, không chịu đọc sách chữ thì làm sao?

Đừng cấm truyện tranh, hãy đặt cạnh bên những cuốn sách chữ có nhịp nhanh, nhiều đối thoại như Nhóc Nicolas hay truyện ngắn Sherlock Holmes. Chọn sách chữ theo đúng điều con hỏi khi đọc truyện tranh. Thay đổi thường đến từ từ.

Shin cậu bé bút chì có hợp với trẻ nhỏ không?

Không hợp với trẻ nhỏ dù nét vẽ đơn giản, vì có nhiều câu đùa kiểu người lớn. Đây là ví dụ cho thấy nét vẽ tròn trịa không có nghĩa là truyện dành cho trẻ con. Nên lật vài tập giữa bộ trước khi mua.

Làm sao nhận ra truyện tranh in lậu?

Truyện tranh in lậu thường giấy mỏng, tranh nhoè, mực lem, chữ thoại lệch khung hoặc sai chính tả nhiều. Ngoài chuyện quyền tác giả, bản lậu đọc rất mỏi mắt. Nên mua bản chính thức ở nhà sách hoặc mượn thư viện.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138