SachQuy.comSách Quý
Kinh điển thế giới nên đọc một lần

Kiêu hãnh và định kiến có gì hay: đọc Jane Austen khi đã quen phim tình cảm

Kiêu hãnh và định kiến hay ở đâu ngoài chuyện tình Elizabeth và Darcy: cái hài sắc, cách đọc lời thoại giữa dòng, đọc lúc nào và đọc tiếp gì của văn Anh.

Lavender blouse on a Vietnamese student reading at a cafe corner with old wooden chairs, book with plain blank cover, iced tea, wide shot, noon light

Kiêu hãnh và định kiến hay không chỉ vì chuyện tình giữa Elizabeth Bennet và Darcy, mà vì cái hài sắc như dao của Jane Austen: gần như mọi trang đều có một nhân vật tự lộ mình ra là kiêu, là sĩ diện hay là ngốc chỉ qua cách họ nói chuyện. Ai đã xem nhiều phim tình cảm sẽ biết trước cái khung truyện, nhưng cái thú của cuốn sách nằm ở lời thoại và những câu kể bình thản mà châm chọc của người kể.

Nhiều người cầm cuốn này lên vì phim, đọc vài chương thấy chỉ toàn khiêu vũ, thăm hỏi, bàn chuyện cưới xin, rồi đặt xuống. Phần dưới chỉ ra những gì nên để ý để thấy cuốn sách buồn cười và tinh tế hơn mình tưởng, đọc vào quãng đời nào thì hợp, và đọc xong nên đi tiếp đâu.

Nhà Bennet và một mùa có người lạ về vùng

Câu chuyện diễn ra ở vùng quê nước Anh. Nhà Bennet có năm cô con gái mà không có con trai, nên theo lệ thời đó, nhà cửa đất đai sẽ về tay một người họ hàng xa là anh Collins sau khi ông Bennet mất. Bà Bennet vì thế chỉ có một nỗi lo: gả chồng cho các con, càng giàu càng tốt. Ông Bennet thì hay mỉa mai, lánh vào phòng sách.

Khi chàng Bingley giàu có thuê một điền trang gần đó, kéo theo bạn là Darcy còn giàu hơn, cả vùng xôn xao. Jane, cô chị cả hiền lành, và Bingley có cảm tình với nhau ngay. Còn Elizabeth, cô thứ hai nhanh trí và thích chọc cười, vừa gặp Darcy đã nghe anh buông một câu chê mình không đủ xinh để mời nhảy. Từ đó cô ghét anh, và cả cuốn sách là chuyện những ấn tượng đầu tiên đúng sai thế nào.

Cuốn sách không có chiến tranh, không có án mạng, không có ai đi xa quá vài ngày đường. Mọi biến cố đều nhỏ: một lời từ chối cầu hôn, một bức thư, một chuyến thăm không báo trước, một việc dại dột của cô em út. Nhưng với những người phụ nữ không được đi làm, không được thừa kế, mỗi biến cố nhỏ ấy có thể định đoạt cả đời. Đọc với ý thức đó, những buổi khiêu vũ tưởng nhẹ tênh bỗng có sức nặng.

Quanh họ là một dàn nhân vật phụ đáng nhớ: Wickham, sĩ quan trẻ hào hoa có chuyện cũ với Darcy; Collins, anh mục sư khúm núm nói năng dài dòng; Lady Catherine de Bourgh, quý bà hống hách; Charlotte Lucas, cô bạn thực tế của Elizabeth; và cô em út Lydia nông nổi.

Cái hay mà phim khó chuyển được

Giọng người kể châm chọc mà không gay gắt. Austen không bao giờ nói thẳng "bà Bennet ngốc". Bà chỉ kể bà Bennet nói gì, nghĩ gì, rồi để một câu kể bình thản đặt bên cạnh, và người đọc tự bật cười. Câu mở đầu nổi tiếng của cuốn sách là một ví dụ: nghe như một chân lý, đọc kỹ mới thấy đó là lời giễu.

Mỗi người lộ mình qua lời nói. Collins viết thư dài dòng tự khen; Lady Catherine hỏi han để ra lệnh; Darcy nói ít và cộc. Đọc lời thoại như nghe một vở kịch, và nhận ra ngoài đời mình cũng gặp đủ những kiểu người này trong một đám cưới hay một buổi họp lớp.

Cô gái chính không hoàn hảo. Elizabeth thông minh nhưng cũng vội phán xét, tin người dễ dãi khi người ta nói điều mình muốn nghe. Cái hay là sách để cô tự nhận ra mình sai, một khoảnh khắc mà nhiều người đọc nhớ hơn cả cảnh tỏ tình.

Chuyện cưới xin là chuyện tiền bạc thật. Phim hay làm mềm chuyện này, sách thì không. Austen nói rõ ai có bao nhiêu thu nhập mỗi năm, và cho thấy với phụ nữ thời ấy, lấy chồng gần như là con đường duy nhất để có chỗ ở. Hiểu điều đó, quyết định của Charlotte Lucas không còn đáng cười mà đáng thương.

Đọc lời thoại giữa dòng: vài cảnh nên đọc chậm

Cuốn sách hay nhất khi đọc chậm những cảnh nhiều người nói. Gợi ý vài cảnh và điều nên để ý:

CảnhĐể ý điều gì
Buổi khiêu vũ đầu tiên ở vùng quêCâu Darcy chê Elizabeth, và cách cô kể lại chuyện đó cho bạn bè như một trò đùa
Collins tới thăm nhà BennetLá thư báo trước của anh ta, và cách ông Bennet đọc nó cho cả nhà nghe
Collins cầu hôn ElizabethAnh ta không nghe thấy lời từ chối, cứ tưởng cô e thẹn theo phép lịch sự
Elizabeth ở nhà Lady CatherineNhững câu hỏi của quý bà về việc học đàn, học vẽ, và cách Elizabeth trả lời không cúi đầu
Lá thư dài của DarcyĐọc hai lần: lần đầu như Elizabeth đọc, lần sau như người ngoài, để thấy định kiến của cô nằm ở đâu

Mẹo của người đọc lâu năm: chép vài câu đối thoại mình thích ra sổ tay, ghi bên cạnh câu ấy nói gì ngoài mặt và nghĩa thật là gì. Làm năm sáu câu là bạn quen cách nghe Austen, những chương sau sẽ buồn cười gấp đôi.

Cầm bản nào, đọc ở đâu cho hợp

Cuốn sách được dịch sang tiếng Việt nhiều lần, có bản giữ cách xưng hô kiểu cũ như "ông", "bà", "tiểu thư", có bản xưng hô gần với lời nói ngày nay. Không có bản nào đúng tuyệt đối. Cách chọn đơn giản: đứng ở nhà sách hay sạp sách cũ, mở ra đọc một trang có đối thoại giữa ông bà Bennet. Bản nào làm bạn mỉm cười ở trang đó thì mua bản ấy, vì cái hài là thứ dễ mất nhất khi dịch.

Austen là kiểu sách đọc rời từng chương được, không như tiểu thuyết Nga cần đọc dày. Chương ngắn, mỗi chương thường xoay quanh một cuộc gặp hay một bức thư. Vì vậy cuốn này hợp để mang theo đọc lúc chờ, lúc ngồi quán cà phê, lúc nghỉ trưa ở cơ quan, miễn là có chỗ yên đủ để nghe được giọng của người kể.

Một điều nhỏ: nhiều bản có lời giới thiệu ở đầu kể khá kỹ cốt truyện. Nếu chưa biết kết, hãy đọc lời giới thiệu sau cùng. Người mê sách lâu năm hay giữ thói quen này với mọi cuốn kinh điển, vì người viết lời giới thiệu thường mặc định người đọc đã biết truyện.

Đọc lúc nào trong đời

Tuổi mười bảy, mười tám là tuổi nhiều người, nhất là các bạn gái, tìm tới cuốn này lần đầu, thường vì chuyện tình. Đọc ở tuổi đó không sai, nhưng hay bỏ qua cái hài. Đọc lại ở tuổi hai mươi lăm trở đi, khi đã đi vài đám cưới, đã nghe họ hàng hỏi bao giờ lấy chồng, đã từng đánh giá sai một người vì ấn tượng đầu, bạn sẽ cười nhiều hơn và thấy Austen tỉnh táo hơn mình tưởng.

Cha mẹ có con gái tuổi mới lớn hay đọc cuốn này cùng con. Có những câu chuyện khó mở lời với con, như chuyện chọn người vì tiền hay vì tình, chuyện tin vào lời kể của một người hào hoa, thì nói qua nhân vật trong sách dễ hơn nói thẳng. Bà Bennet cũng là một tấm gương ngược rất hữu ích cho cha mẹ: nhìn bà, ai cũng tự dặn mình đừng làm con xấu hổ trước mặt người khác.

Ai chưa nên đọc lúc này: người đang cần một câu chuyện nhiều hành động. Cuốn sách hầu như không có sự kiện lớn, mọi thứ diễn ra trong phòng khách, phòng khiêu vũ, những cuộc dạo bộ. Người quen tiểu thuyết trinh thám có thể thấy nó chậm ở mấy chương đầu.

Những sai hay gặp khi đọc Austen lần đầu

Không phải ai cũng hợp ngay với Austen. Phần lớn người bỏ sách vấp vào một trong mấy chỗ sau:

  • Đọc như truyện ngôn tình. Chờ cảnh lãng mạn thì sẽ thấy sách ít cảnh như vậy. Đọc như một vở hài kịch về xã hội thì thấy chương nào cũng có chuyện.
  • Lẫn các cô con gái nhà Bennet. Năm cô là Jane, Elizabeth, Mary, Kitty, Lydia. Ghi tên năm cô kèm một chữ nhận dạng lên mẩu giấy kẹp sách: hiền, sắc, mọt sách, a dua, nông nổi.
  • Lẫn tên gọi theo tước và theo họ. Người thời đó gọi nhau bằng họ: cô Bennet là cô chị cả, cô Elizabeth Bennet là các cô em. Để ý cách gọi để biết ai đang được nói tới.
  • Nghĩ rằng Austen chỉ viết chuyện con gái. Những nhân vật nam như ông Bennet, Collins, Wickham được khắc hoạ sắc không kém, và cuốn sách nói nhiều về tiền bạc, giai cấp, danh dự gia đình.
  • Xem phim xong rồi đọc lướt. Phim thường đổi lời thoại cho hiện đại hơn; đọc lướt là mất đúng phần đáng đọc nhất.

Nếu đọc hết ba chương đầu mà vẫn thấy nhạt, thử đọc thành tiếng một đoạn đối thoại giữa ông bà Bennet. Nhiều người chỉ bắt được giọng hài của Austen khi nghe nó thành lời.

Đọc tiếp gì sau Kiêu hãnh và định kiến

Muốn ở lại với văn Anh cùng thời hoặc sau đó một chút, có vài hướng:

  • Lý trí và tình cảm, cũng của Austen: hai chị em, một người sống bằng lý trí, một người sống bằng cảm xúc. Nhẹ nhàng, nhiều chỗ buồn hơn.
  • Emma của Austen: cô gái giàu có thích làm mai cho người khác và lần nào cũng sai. Hài hơn, nhân vật chính khó ưa lúc đầu.
  • Jane Eyre của Charlotte Brontë: cô gái mồ côi làm gia sư trong một ngôi nhà nhiều bí ẩn. U tối, đam mê hơn Austen nhiều.
  • Đồi gió hú của Emily Brontë: mối tình dữ dội giữa Heathcliff và Catherine trên vùng đồi hoang. Đọc để thấy một kiểu tình yêu hoàn toàn ngược với Austen.
  • Câu hỏi để tự hỏi khi đọc: ấn tượng đầu tiên của mình về một người gần đây đã đúng được bao nhiêu phần?

Đọc liền Austen rồi tới hai chị em Brontë là một cách hay để thấy văn Anh thế kỷ mười chín không chỉ có một giọng: một bên tỉnh táo, mỉa mai, một bên sôi sục và hoang dại.

Câu hỏi thường gặp

Kiêu hãnh và định kiến có phải truyện ngôn tình không?

Có chuyện tình, nhưng cốt lõi của cuốn sách là hài kịch xã hội về tiền bạc, giai cấp và những ấn tượng sai về người khác. Đọc nó như truyện ngôn tình thì dễ thấy chậm, đọc như một vở hài kịch thì chương nào cũng có cái để cười.

Đàn ông có nên đọc Jane Austen không?

Nên, vì cuốn sách khắc hoạ những kiểu đàn ông rất thật: người cha mỉa mai né việc nhà, anh chàng khúm núm với cấp trên, kẻ hào hoa ăn nói ngọt. Nhiều độc giả nam nói họ thích nhất phần ông Bennet.

Đã xem phim rồi đọc sách có thấy nhàm không?

Thường là không, vì phim giữ cốt truyện nhưng đổi nhiều lời thoại và bỏ gần hết giọng kể châm chọc của Austen. Biết trước cốt truyện còn giúp bạn tập trung vào cách nhân vật nói, đúng chỗ hay nhất của sách.

Học sinh mấy tuổi đọc được Kiêu hãnh và định kiến?

Các em từ khoảng mười lăm tuổi đọc được vì sách không có cảnh khó với lứa tuổi này. Tuy vậy, phần hài về tiền bạc và hôn nhân thường chỉ thấm khi lớn hơn, nên đọc lại ở tuổi hai mươi lăm sẽ thấy một cuốn sách khác.

Nên đọc cuốn nào của Austen trước?

Phần lớn người đọc bắt đầu bằng Kiêu hãnh và định kiến vì nhịp nhanh và nhân vật chính dễ mến. Sau đó có thể sang Lý trí và tình cảm hoặc Emma, tuỳ bạn thích giọng buồn hay giọng hài hơn.

Làm sao để không lẫn năm cô con gái nhà Bennet?

Ghi tên năm cô Jane, Elizabeth, Mary, Kitty, Lydia lên một mẩu giấy kẹp sách, mỗi tên kèm một chữ nhận dạng ngắn về tính cách. Sau vài chương bạn sẽ nhận ra họ chỉ qua giọng nói, không cần tra nữa.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138