SachQuy.comSách Quý
Sách theo người đọc và hoàn cảnh

Sách cho sinh viên năm nhất: đọc gì trong năm đầu xa nhà, ở ký túc xá

Năm nhất đại học nên đọc gì: Thế giới của Sophie, Đi tìm lẽ sống, Rừng Na Uy, Sapiens, Tội ác và hình phạt… đọc ra sao khi ở ký túc xá, không có tủ sách.

Over-the-shoulder view of a male university student in a steel blue shirt reading in a dormitory corner beside bunk beds, pages softly out of focus, evening desk lamp

Năm nhất đại học là lúc hợp nhất để đọc những cuốn trả lời câu hỏi "sống để làm gì" và những cuốn dày mà sau này đi làm khó còn thời gian: Đi tìm lẽ sống của Viktor Frankl, Thế giới của Sophie của Jostein Gaarder, Rừng Na Uy của Haruki Murakami, Sapiens của Yuval Noah Harari và Tội ác và hình phạt của Fyodor Dostoevsky. Năm cuốn này không cần đọc theo thứ tự, nhưng mỗi cuốn hợp với một tâm trạng khác nhau của năm đầu xa nhà.

Sinh viên năm nhất thường có một nghịch lý: lần đầu có nhiều giờ trống không ai quản, nhưng cũng lần đầu sống trong căn phòng tám người, tủ đồ bé xíu, không có kệ sách, đèn tắt theo giờ. Bài này đi theo đúng hoàn cảnh đó: chọn cuốn gì, đọc ở đâu khi phòng ồn, giữ sách thế nào trong ký túc xá, và khi nào nên đổi cuốn.

Năm đầu xa nhà khác gì những năm trước, và vì sao chọn sách phải khác

Cấp 3 là đọc theo đề cương, theo lời thầy cô giới thiệu, hoặc đọc trốn. Năm nhất là lần đầu không ai bảo phải đọc gì ngoài giáo trình. Nhiều bạn sinh viên kể rằng cả năm đầu không đọc trọn cuốn nào ngoài sách môn học, không phải vì lười mà vì không biết bắt đầu từ đâu, và vì điện thoại luôn ở trong tay.

Tâm trạng năm đầu cũng khác: nhớ nhà, thấy mình nhỏ bé giữa giảng đường hai trăm người, bắt đầu nghi ngờ ngành mình chọn. Những cuốn sách hợp nhất lúc này không phải sách dạy học nhanh hay sách làm giàu, mà là những cuốn cho người trẻ thấy người khác cũng từng lạc lõng như mình, và cho một khung để nghĩ về những câu hỏi lớn.

Còn một chuyện ít ai nói: năm nhất là năm duy nhất trong đời mà bạn có cả khối thời gian rảnh lẻ tẻ giữa các ca học, bốn mươi phút ở đây, một tiếng rưỡi ở kia. Đi làm rồi, những khoảng trống ấy biến mất. Nhiều người ngoài ba mươi tuổi tiếc nhất là đã không đọc trọn một cuốn kinh điển dày trong những năm đại học, vì sau đó không bao giờ còn kiên nhẫn như thế nữa. Nói vậy không phải để bạn thấy áp lực, mà để bạn biết những khoảng chờ giữa giờ ấy quý hơn mình tưởng, và một cuốn sách để sẵn trong balo là cách dùng chúng nhẹ nhàng nhất.

Có một điều thực tế nữa: ở ký túc xá, sách phải mỏng vừa tay, chịu được bị nhét balo, và không quá quý. Bản bìa cứng nặng nề hay sách cũ giấy giòn không hợp. Một bản bìa mềm còn chắc gáy, mua lại từ anh chị khóa trên hay mượn thư viện trường, là đúng thứ cần.

Năm cuốn và tâm trạng hợp với từng cuốn

Khi thấy mọi thứ vô nghĩa: Đi tìm lẽ sống. Viktor Frankl, bác sĩ tâm thần người Áo, kể lại những năm trong trại tập trung và nhận ra người tìm được một lý do để sống thì đứng vững lâu hơn. Nửa đầu là hồi ký, nửa sau giải thích cách ông làm nghề. Cuốn mỏng, đọc hai buổi tối, nhưng nhiều người đọc lại nhiều lần trong đời.

Khi muốn hiểu những câu hỏi lớn bắt đầu từ đâu: Thế giới của Sophie. Cô bé Sophie nhận thư từ một người lạ, rồi theo những lá thư ấy đi qua lịch sử triết học phương Tây. Sinh viên ngành nào đọc cũng có ích, vì nó cho một cái khung để những môn đại cương bớt rời rạc.

Khi nhớ nhà, nhớ một người: Rừng Na Uy. Watanabe, sinh viên ở Tokyo, nhớ lại những năm đại học với Naoko và Midori. Truyện buồn, có cái chết và có nỗi cô đơn của tuổi hai mươi. Bạn nào đang trong giai đoạn khó khăn về tinh thần nên đọc sau, hoặc đọc khi có người để nói chuyện.

Khi muốn nhìn xa hơn chuyên ngành: Sapiens. Yuval Noah Harari kể lịch sử loài người từ khi còn săn bắt hái lượm tới thời hiện đại, bằng giọng dễ đọc. Không nên coi đây là sách giáo khoa, nhưng là cuốn rất hay để cãi nhau với bạn cùng phòng, và để thấy các môn học kết nối với nhau.

Khi muốn thử sức với một cuốn kinh điển dày: Tội ác và hình phạt. Raskolnikov, một sinh viên nghèo ở Petersburg, phạm tội rồi sống trong dằn vặt. Đây là cuốn hợp nhất để mở cửa văn học Nga, vì nhân vật chính cũng là sinh viên, cũng thuê phòng trọ chật chội, cũng tự cho mình là người đặc biệt.

Đọc trong phòng ký túc xá tám người: làm theo thứ tự này

Phòng ký túc xá ồn, đèn tắt sớm, bạn cùng phòng thức khuya chơi game. Không cần đợi được phòng riêng mới đọc. Cách nhiều sinh viên đã làm:

  1. Chọn MỘT cuốn cho cả học kỳ, để ngay đầu giường, không mang nhiều cuốn cùng lúc. Cầm ba cuốn thì cuốn nào cũng dở.
  2. Tìm một chỗ đọc ngoài phòng: góc hành lang cuối tầng, ghế đá sân trường buổi sáng sớm, phòng đọc của thư viện trường. Chỗ này nên cố định, để cơ thể quen "ngồi đây là đọc".
  3. Đọc vào khung giờ ít ai cần mình: trước bữa sáng hoặc giữa hai ca học. Buổi tối ở ký túc xá hầu như luôn có việc chung.
  4. Mang theo một cây bút chì và một tờ giấy gấp đôi làm thẻ kẹp sách. Gặp câu hay thì đánh dấu nhẹ ở lề, không cần sổ riêng.
  5. Với Tội ác và hình phạt, viết tên các nhân vật chính ra thẻ kẹp: tiểu thuyết Nga gọi một người bằng nhiều tên khác nhau, có bảng nhỏ là không lạc.
  6. Hết tháng, mở lại những chỗ đánh dấu, đọc lại năm phút. Nếu không còn nhớ cuốn sách nói gì, có lẽ cuốn ấy chưa hợp lúc này, đổi cuốn khác cũng được.

Đừng mua thêm đèn kẹp, giá đỡ sách, hay sổ ghi chép đắt tiền trước khi đọc xong cuốn đầu tiên. Những thứ đó dễ thành cảm giác "mình đã bắt đầu đọc" mà chưa đọc trang nào.

Giữ sách ở ký túc xá cho khỏi hỏng, khỏi mất

Phòng ký túc xá là chỗ khắc nghiệt với sách giấy hơn nhiều người nghĩ. Vài điều thực tế:

  • Đừng để sách trên bậu cửa sổ hay sát tường ngoài. Sau một mùa mưa, mép sách dính tường là chỗ mốc trước tiên.
  • Không để sách dưới gầm giường tầng dưới, chỗ đó hay bị lau nhà làm ướt và là đường đi của gián.
  • Bọc sách bằng giấy trắng khi mang theo balo, nhất là mùa mưa. Không cần bọc nhựa, nhựa giữ hơi ẩm bên trong.
  • Cho bạn mượn thì ghi tên người mượn ở mặt trong bìa sau bằng bút chì, và ngày mượn. Sách thất lạc ở ký túc xá chủ yếu vì cả hai bên đều quên.
  • Không dùng băng keo trong để dán gáy sách bị bong. Vài năm sau băng keo ngả nâu và kéo theo cả lớp giấy.
  • Cuối năm học về quê, xếp sách đứng thẳng trong thùng giấy, không xếp chồng nằm nghiêng làm gáy cong.

Nếu cuối năm thấy sách bị ngả vàng nhanh, đó thường là loại giấy rẻ hút ẩm, không phải do mình giữ kém. Sách giấy trắng dày giữ được lâu hơn rất nhiều so với sách in giấy mỏng màu ngà.

Sai lầm hay gặp khi sinh viên tự lập danh sách đọc

Sai lầm đầu tiên là chép nguyên một danh sách "một trăm cuốn phải đọc trước tuổi hai mươi lăm" rồi bắt đầu từ cuốn số một. Danh sách dài cho cảm giác có kế hoạch, nhưng mười cuốn đầu tiên thường là những cuốn nặng nhất, và đọc dở cuốn thứ ba là bỏ cả danh sách. Danh sách hợp lý cho năm đầu là ba tới năm cuốn, xen kẽ một cuốn mỏng với một cuốn dày.

Sai lầm thứ hai là chỉ đọc sách kỹ năng: sách quản lý thời gian, sách giao tiếp, sách học nhanh. Những cuốn ấy có ích, nhưng đọc liền năm cuốn thì bắt đầu thấy chúng nói lại nhau. Văn chương và sách về những câu hỏi lớn cho một thứ mà sách kỹ năng không có: cảm giác hiểu một con người khác từ bên trong.

Một sai lầm nữa ít người nhận ra: chọn sách theo những gì đang được bàn tán trên mạng tuần đó. Những cuốn đang nổi thường là sách mới, chưa qua được phép thử của thời gian. Không có gì sai khi đọc chúng, nhưng năm nhất là lúc hiếm hoi có đủ thời gian cho những cuốn đã sống qua nhiều thế hệ người đọc, và những cuốn ấy hầu như luôn có sẵn ở thư viện trường, không phải chờ.

Sai lầm thứ ba là bỏ ngang vì thấy mình đọc chậm. Sinh viên năm nhất đọc Tội ác và hình phạt mất cả học kỳ là chuyện bình thường. Một cuốn dày đọc trọn trong bốn tháng có giá trị hơn mười cuốn mỏng đọc lướt rồi quên. Thước đo không phải số cuốn mà là: sau một năm, có cuốn nào thay đổi cách mình nghĩ về một chuyện không.

Đọc xong rồi đọc tiếp gì, và câu hỏi tự hỏi

Mỗi cuốn mở ra một hướng. Đây là vài gợi ý cho cuốn tiếp theo, kèm một câu để tự hỏi khi đọc:

  • Thích Đi tìm lẽ sống thì đọc tiếp Những ngày thứ ba với thầy Morrie của Mitch Albom. Câu tự hỏi: điều gì đang giữ mình ở lại với ngành học này?
  • Thích Thế giới của Sophie thì đọc tiếp một cuốn lịch sử triết học nhập môn viết cho người đọc phổ thông. Câu tự hỏi: câu hỏi nào của triết gia xưa vẫn đúng với phòng ký túc xá của mình?
  • Thích Rừng Na Uy thì đọc tiếp Ông già và biển cả của Hemingway, để thấy một nỗi cô đơn khác hẳn. Câu tự hỏi: Watanabe chọn ở lại với ai, vì sao?
  • Thích Sapiens thì đọc tiếp Lược sử thời gian của Stephen Hawking. Câu tự hỏi: chi tiết nào trong sách mình muốn kiểm lại ở một nguồn khác?
  • Thích Tội ác và hình phạt thì để dành Anh em nhà Karamazov cho năm ba, năm tư. Câu tự hỏi: Raskolnikov khác mình ở điểm nào, và giống ở điểm nào?

Gặp một cuốn không hợp thì ghi lại tên, để dành vài năm sau. Rất nhiều cuốn sách thay đổi hoàn toàn khi người đọc lớn thêm vài tuổi.

Câu hỏi thường gặp

Sinh viên năm nhất nên đọc sách kỹ năng hay tiểu thuyết trước?

Nên xen kẽ, nhưng đừng để sách kỹ năng chiếm hết. Một cuốn như Đi tìm lẽ sống hay Thế giới của Sophie cho nhiều điều về cách sống hơn năm cuốn kỹ năng đọc liền. Tiểu thuyết giúp hiểu người khác, là thứ đi làm rồi sẽ cần rất nhiều.

Rừng Na Uy có hợp với sinh viên đang buồn, nhớ nhà không?

Truyện có nhiều nỗi buồn và có những cái chết, nên nếu bạn đang thật sự khó khăn về tinh thần thì nên đọc sau. Khi tâm trạng ổn hơn, cuốn này lại rất đẹp vì nó viết đúng nỗi cô đơn của tuổi hai mươi. Buồn kéo dài thì cần nói chuyện với người thân hoặc phòng tư vấn của trường.

Không có tiền mua sách thì sinh viên đọc ở đâu?

Thư viện trường và thư viện công cộng có hầu hết những cuốn kinh điển. Anh chị khóa trên thường để lại sách khi ra trường, hỏi trong nhóm lớp là có. Mượn và trả đúng hẹn còn giúp bạn có thói quen đọc xong một cuốn trong thời hạn.

Tội ác và hình phạt có quá khó với người mới đọc văn học Nga không?

Cuốn này dày nhưng có cốt truyện căng như truyện trinh thám, nên dễ theo hơn nhiều người nghĩ. Khó nhất là tên nhân vật dài và nhiều cách gọi, vì vậy ghi một bảng tên nhỏ kẹp trong sách. Đọc mỗi tối vài chương là trong một học kỳ sẽ xong.

Sinh viên nên đọc bao nhiêu cuốn một năm là đủ?

Không có con số đúng. Đọc trọn năm sáu cuốn hợp mình trong năm đầu đã là tốt, nếu có ít nhất một cuốn làm bạn nghĩ khác về một chuyện. Đếm số cuốn để đua với bạn bè thường làm việc đọc thành áp lực.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138