SachQuy.comSách Quý
Kinh điển thế giới nên đọc một lần

Sách kinh điển nên đọc một lần trong đời: chọn cuốn đầu theo sức đọc của bạn

Danh sách sách kinh điển nên đọc một lần trong đời, chia theo sức đọc từ mỏng tới dày: mỗi cuốn vì sao đáng đọc, đọc mất bao lâu, và đi từ cuốn này sang cuốn kia ra sao.

Wide shot of a public library reading table with stacked thick volumes with plain unmarked spines, a young Vietnamese woman in a mustard yellow jacket sorting them, morning light

Sách kinh điển nên đọc một lần trong đời không phải là một danh sách chung cho mọi người, mà là một lộ trình: bắt đầu bằng những cuốn mỏng như Ông già và biển cả hay Hoàng tử bé, qua những cuốn vừa như Gatsby vĩ đại, Kiêu hãnh và định kiến, rồi mới tới những bộ dày như Những người khốn khổ hay Chiến tranh và hòa bình. Đi đúng thứ tự, bạn sẽ đọc được nhiều hơn và bỏ dở ít hơn.

Danh sách dưới đây chia theo sức đọc, không theo mức độ nổi tiếng. Mỗi cuốn kèm một hai câu vì sao đáng đọc, độ dài tương đối và điều nên biết trước. Không có cuốn nào là số một; chọn cuốn hợp với mình lúc này mới là cuốn tốt nhất.

Vì sao nên đọc theo sức đọc, không theo danh tiếng

Thử nhớ lại cuốn sách gần nhất bạn bỏ dở. Thường không phải vì nó dở, mà vì bạn cầm nó lên đúng lúc mệt, lúc bận, lúc chưa quen giọng văn ấy. Danh sách chia chặng dưới đây được làm để tránh chuyện đó: mỗi chặng chuẩn bị cho chặng sau, và ở chặng nào bạn cũng có thể dừng lại mà vẫn có trong tay vài cuốn đã đọc trọn. Không ai bắt bạn phải đi tới chặng ba; nhiều người đọc cả đời chỉ quanh quẩn chặng một và chặng hai mà vẫn rất vui

Người mới đọc kinh điển hay mắc một sai: chọn cuốn nổi tiếng nhất để bắt đầu. Kết quả là cầm Chiến tranh và hòa bình lên, đọc năm mươi trang, gấp lại, rồi kết luận mình không hợp với sách kinh điển. Thật ra không phải không hợp, mà là chưa đủ sức bền, như người chưa tập chạy mà đăng ký chạy đường dài.

Sức đọc gồm ba thứ: quen với câu văn dịch, quen với nhân vật đông và tên nước ngoài, và quen đọc một cuốn sách trong nhiều tuần. Mỗi thứ tập được. Những cuốn mỏng giúp bạn quen câu văn dịch; những cuốn vừa giúp bạn quen nhiều nhân vật; những cuốn dày mới thử sức bền thật sự.

Một điều người mê sách lâu năm hay nói: đọc xong một cuốn mỏng mà mình thích còn giá trị hơn bỏ dở ba cuốn dày. Cảm giác gấp trang cuối là thứ kéo người ta tới cuốn tiếp theo.

Chặng một: cuốn mỏng, đọc trong một hai buổi

Những cuốn này hợp để bắt đầu, để đọc lại khi lâu không đọc, hay để tặng người mới:

  • Ông già và biển cả của Ernest Hemingway (Mỹ). Một ông lão đánh cá Cuba vật lộn nhiều ngày với một con cá lớn. Câu văn ngắn, ít nhân vật, đọng lâu.
  • Hoàng tử bé của Antoine de Saint-Exupéry (Pháp). Một phi công rơi máy bay giữa sa mạc gặp cậu bé đến từ một tiểu tinh cầu. Trẻ con đọc thấy truyện cổ tích, người lớn đọc thấy chính mình.
  • Hóa thân của Franz Kafka. Một người chào hàng lưu động tỉnh dậy thấy mình biến thành một con côn trùng lớn. Truyện vừa ngắn, kỳ lạ, nói về gia đình và sự cô lập.
  • Chuột và người của John Steinbeck (Mỹ). Hai người làm thuê lang bạt mơ một mảnh đất của riêng mình. Buồn, mỏng, đọc một buổi tối là xong.
  • Những đêm trắng của Fyodor Dostoevsky (Nga). Một chàng trai cô độc ở Saint Petersburg gặp một cô gái trong mấy đêm mùa hè. Cửa vào văn Nga nhẹ nhàng nhất.

Đọc xong hai ba cuốn ở chặng này, bạn đã quen câu văn dịch và quen cảm giác đọc trọn một tác phẩm. Đó là lúc sang chặng hai.

Chặng hai: cuốn vừa, đọc trong một hai tuần

Nhiều nhân vật hơn, nhiều tình tiết hơn, nhưng vẫn có một trục chuyện rõ:

  • Gatsby vĩ đại của F. Scott Fitzgerald (Mỹ). Qua mắt chàng Nick Carraway, câu chuyện về Gatsby giàu có và những bữa tiệc ở New York để mong gặp lại người cũ. Mỏng mà nhiều lớp.
  • Kiêu hãnh và định kiến của Jane Austen (Anh). Elizabeth Bennet và Darcy, một vở hài kịch về tiền bạc, giai cấp và ấn tượng đầu tiên.
  • Giết con chim nhại của Harper Lee (Mỹ). Cô bé Scout kể về cha mình, luật sư Atticus Finch, bào chữa cho một người da đen bị buộc tội ở một thị trấn miền Nam nước Mỹ.
  • Đồi gió hú của Emily Brontë (Anh). Mối tình dữ dội giữa Heathcliff và Catherine trên vùng đồi hoang, kể qua lời một người quản gia. Cấu trúc lồng truyện hơi lạ lúc đầu.
  • Tội ác và hình phạt của Dostoevsky (Nga). Cuốn dày nhất chặng này, nhưng trục truyện rõ: một sinh viên nghèo phạm tội và cuộc giằng co với lương tâm.
  • Trăm năm cô đơn của Gabriel García Márquez (Colombia). Nhiều đời nhà Buendía ở làng Macondo. Không dày lắm, nhưng cần một cây gia phả tự vẽ để khỏi lẫn tên.

Ở chặng này, thói quen ghi tên nhân vật lên mẩu giấy kẹp sách bắt đầu có ích. Hãy giữ thói quen ấy, nó sẽ là công cụ chính ở chặng ba.

Chặng ba: những bộ dày, đọc trong một mùa

Khi đã đọc trọn vài cuốn ở chặng hai, bạn đủ sức cho những bộ dày nhất. Bảng sau giúp chọn cuốn đầu tiên:

Tác phẩmTác giả, nướcHợp với aiĐiều nên biết trước
Những người khốn khổVictor Hugo, PhápNgười thích chuyện số phận, lòng tốt, công lýCó nhiều đoạn tác giả rời truyện để kể lịch sử; được phép đọc lướt lần đầu
Bá tước Monte CristoAlexandre Dumas, PhápNgười thích phiêu lưu, báo thù, nhịp nhanhDày nhưng đọc nhanh nhất trong nhóm này
Anna KareninaLev Tolstoy, NgaNgười thích chuyện gia đình, hôn nhânHai tuyến truyện song song, đừng bỏ tuyến của Levin
Chiến tranh và hòa bìnhLev Tolstoy, NgaNgười thích sử thi, lịch sửNhân vật rất đông, cần bảng tên theo gia đình
Tam quốc diễn nghĩaLa Quán Trung, Trung HoaNgười thích mưu lược, chuyện dùng ngườiChia nhân vật theo ba phe ngay từ đầu
Don QuixoteMiguel de Cervantes, Tây Ban NhaNgười thích cái hài pha buồnHai phần, phần sau hay không kém phần đầu

Chọn một cuốn ở bảng này cho mỗi mùa trong năm, xen giữa là những cuốn mỏng để nghỉ. Một năm như vậy là bạn đã đi qua phần lớn những cuốn người ta hay nhắc tới khi nói về sách kinh điển.

Ghi chép khi đọc: sổ tay một trang cho mỗi cuốn

Thứ giữ cho lộ trình đọc kinh điển không đứt giữa chừng là một cuốn sổ tay nhỏ, mỗi cuốn sách một trang. Ở đầu trang ghi tên sách, tác giả, ngày bắt đầu đọc. Ở giữa ghi tên các nhân vật chính, mỗi người một chữ nhận dạng. Ở cuối, khi đọc xong, ghi ba dòng: thích điều gì nhất, không thích điều gì, muốn đọc tiếp cuốn nào.

Sau một năm, cuốn sổ ấy thành bản đồ riêng của bạn. Bạn sẽ thấy mình hay thích những cuốn có một nhân vật chính rõ, hay thích những cuốn nhiều đời người; thích văn Nga dằn vặt hay văn Anh tỉnh táo. Từ đó, việc chọn cuốn tiếp theo không còn phải hỏi ai hay tra danh sách nào nữa.

Trang sổ cũng là chỗ để chép một hai câu mình muốn nhớ. Chép tay chậm hơn chụp ảnh trang sách, nhưng câu chép tay thì nhớ lâu hơn nhiều, và mười năm sau giở lại, nét chữ của chính mình nhắc mình đã đọc cuốn đó ở đâu, lúc nào, đang buồn hay vui.

Nhiều gia đình giữ chung một cuốn sổ như vậy cho cả nhà: bố đọc xong ghi một trang, con đọc cùng cuốn ghi trang bên cạnh. Đặt hai trang cạnh nhau, có khi là lần đầu cha mẹ biết con mình nghĩ gì về một nhân vật mà mình từng thích ở tuổi ấy.

Mua bản nào, đọc ở đâu: vài điều người mê sách hay dặn

Với những cuốn ở chặng một, mượn ở thư viện công cộng là cách thử rẻ nhất. Thích thì mua một bản để giữ, không thích thì trả lại mà không tiếc. Những bộ dày ở chặng ba thì khác: bạn sẽ sống với nó vài tháng, ghi bút chì bên lề, kẹp giấy tên nhân vật, nên đáng có một bản của riêng mình

Kinh điển thường có nhiều bản dịch và nhiều lần in. Trước khi mua, mở ra đọc một trang ở giữa sách, không phải trang đầu, vì trang đầu ai cũng chăm chút. Nếu trang giữa đọc trôi, câu không vấp, thì bản dịch ấy hợp với bạn. Lật trang cuối xem lần in: một bản dịch được in lại nhiều lần thường là bản được người đọc tin.

Ở chợ sách cũ, sách kinh điển là thứ dễ gặp nhất, nhiều khi là cả bộ nhiều tập. Kiểm đủ tập trước khi mua, lật xem gáy có bị bung, trang có bị ẩm dính vào nhau không. Bản cũ giấy ngả vàng đọc vẫn tốt, có khi còn có ghi chú bút chì của người đọc trước, một niềm vui nhỏ của dân mê sách.

Chỗ đọc cũng quan trọng với sách dày. Chọn một góc cố định: cái ghế cạnh cửa sổ, bàn đọc ở thư viện công cộng gần nhà, chiếc võng ngoài ban công. Sách dày mang theo khắp nơi dễ bị bỏ quên ở đâu đó, cả về nghĩa đen lẫn nghĩa bóng.

Những cái không cần làm khi đọc kinh điển

Có vài áp lực người đọc tự đặt lên mình mà không cần thiết:

  • Không cần đọc theo danh sách của người khác. Mọi danh sách, kể cả danh sách trong bài này, chỉ là gợi ý. Bỏ một cuốn mình không hợp để đọc cuốn khác là chuyện bình thường.
  • Không cần hiểu hết. Kinh điển là sách đọc lại được nhiều lần. Lần đầu hiểu một nửa vẫn là đã có một nửa.
  • Không cần đọc phân tích trước. Đọc phân tích trước dễ bị dắt mũi, lại hay lộ kết. Đọc tác phẩm trước, muốn thì tìm phân tích sau.
  • Không cần mua bản đẹp đắt tiền mới bắt đầu. Một bản cũ ở chợ sách hay bản mượn thư viện là đủ để biết mình có thích cuốn ấy không.
  • Không cần đọc nhanh. Đọc một năm sáu cuốn kinh điển mà nhớ được từng nhân vật quý hơn đọc ba mươi cuốn rồi quên.

Câu hỏi nên tự hỏi khi chọn cuốn tiếp theo: cuốn vừa rồi mình thích điều gì nhất, nhân vật, câu văn hay bối cảnh? Trả lời được câu đó, bạn sẽ chọn cuốn sau đúng hơn bất kỳ danh sách nào.

Câu hỏi thường gặp

Người chưa từng đọc sách kinh điển nên bắt đầu bằng cuốn nào?

Nên bắt đầu bằng một cuốn mỏng như Ông già và biển cả, Hoàng tử bé hay Những đêm trắng. Đọc trọn một cuốn mỏng mình thích sẽ tạo đà cho những cuốn dày hơn, còn bắt đầu bằng sách dày rất dễ bỏ dở.

Có nên đọc bản tóm tắt sách kinh điển không?

Bản tóm tắt chỉ cho biết cốt truyện, trong khi cái hay của kinh điển thường nằm ở câu văn và cách nhân vật thay đổi. Nếu không có thời gian, đọc trọn một cuốn mỏng còn tốt hơn đọc tóm tắt một cuốn dày.

Đọc sách kinh điển mà không hiểu thì có sao không?

Không sao, vì sách kinh điển là loại đọc lại được nhiều lần, mỗi lần hiểu thêm một tầng. Lần đầu bạn chỉ cần theo được câu chuyện và nhân vật, phần ý nghĩa sâu hơn sẽ đến ở những lần sau.

Một năm nên đọc bao nhiêu cuốn kinh điển?

Không có con số đúng cho mọi người. Một nhịp vừa sức với người bận rộn là một cuốn dày mỗi mùa, xen giữa là vài cuốn mỏng, vì đọc chậm mà nhớ lâu có giá trị hơn đọc nhiều rồi quên.

Nên mua sách kinh điển mới hay sách cũ?

Cả hai đều được. Sách cũ ở chợ sách thường dễ tìm và có cả bộ nhiều tập, chỉ cần kiểm đủ tập và tình trạng giấy, còn sách mới thì chữ rõ, giấy sạch, hợp để giữ lâu và cho con đọc sau này.

Sách kinh điển có hợp với học sinh không?

Nhiều cuốn ở chặng mỏng như Hoàng tử bé hay Ông già và biển cả hợp với học sinh từ cuối cấp hai. Những bộ dày nên để tới khi các em đã quen đọc sách dài và có thời gian đọc đều đặn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138