SachQuy.comSách Quý
Kinh điển thế giới nên đọc một lần

Những người khốn khổ có nên đọc bản đầy đủ: đi qua những đoạn lạc đề của Hugo

Đọc Những người khốn khổ bản đầy đủ hay rút gọn, những đoạn Hugo viết về trận Waterloo hay cống ngầm Paris nên đọc thế nào, và đọc xong nên tìm tiếp cuốn gì.

Sky blue cardigan on an elderly Vietnamese woman in an armchair by a rainy window, thick book with plain unmarked spine on her lap, close-up of hands

Những người khốn khổ nên đọc bản đầy đủ nếu bạn có thời gian một mùa và chịu được những đoạn Victor Hugo tạm rời câu chuyện để kể về một trận đánh, một tu viện hay hệ thống cống ngầm của Paris; nếu chỉ muốn theo số phận Jean Valjean thì bản rút gọn tốt vẫn giữ được cái lõi. Cách dung hoà mà nhiều người mê sách chọn: đọc bản đầy đủ, nhưng cho phép mình đọc lướt những đoạn lạc đề ở lần đầu.

Cuốn sách này nhiều người biết qua phim, qua nhạc kịch, qua đoạn trích trong sách giáo khoa về cô bé Cosette xách xô nước trong đêm. Đọc trọn nó là một trải nghiệm khác hẳn. Phần dưới nói vì sao, đọc lúc nào, và đi qua các đoạn dài ra sao để không bỏ ngang.

Câu chuyện chính, kể vừa đủ

Nói gọn nhất, đây là câu chuyện về một người tù cũ cố sống tử tế trong một xã hội không muốn tin anh, và về một viên thanh tra cả đời đi theo anh. Quanh hai người ấy, Victor Hugo dựng lên cả nước Pháp sau thời Napoléon, từ thị trấn tỉnh lẻ, quán trọ ven rừng tới những con phố nghèo nhất Paris.

Jean Valjean ra tù sau nhiều năm khổ sai, chỉ vì ăn trộm một ổ bánh mì cho cháu rồi nhiều lần vượt ngục. Không ai cho anh chỗ ngủ, trừ một vị giám mục già hiền lành. Đêm đó Valjean lấy trộm bộ đồ bạc của ông, bị bắt lại, và vị giám mục làm một việc khiến cả đời anh rẽ sang hướng khác. Cảnh này nằm ở phần đầu, ai từng nghe về cuốn sách đều biết, nhưng đọc trọn trang Hugo viết vẫn khác.

Từ đó, Valjean đổi tên, làm lại cuộc đời, và trên đường đi gặp những người sẽ gắn với mình mãi: Fantine, người mẹ trẻ bị xã hội đẩy xuống tận đáy; Cosette, con gái cô, bị gửi cho vợ chồng chủ quán Thénardier tham lam; Marius, chàng sinh viên nghèo; cậu bé đường phố Gavroche. Và luôn có Javert, viên thanh tra tin rằng luật là luật, người không chịu tin một tù nhân có thể đổi thay.

Phần sau của truyện kéo tới những ngày Paris có chiến luỹ, khi một nhóm sinh viên dựng rào trên phố. Ai sống, ai chết, Javert và Valjean gặp nhau thế nào, là những thứ nên để sách tự kể.

Vì sao đáng đọc trọn, không chỉ xem phim

Đây là cuốn sách về lòng tốt mà không ngây thơ. Hugo cho thấy lòng tốt có giá, có lúc phải trả bằng cả đời người, và có lúc chẳng ai biết tới. Valjean không phải thánh: anh nghi ngờ, sợ hãi, có lúc ích kỷ. Chính vì thế những lần anh chọn điều đúng mới nặng ký.

Javert không phải phản diện đơn giản. Phim hay làm Javert thành người truy đuổi lạnh lùng. Trong sách, ông có một logic sạch sẽ tới mức đáng sợ, và những trang cuối dành cho ông thuộc loại đoạn văn người ta nhớ cả đời. Đọc kỹ ông là hiểu thêm về những người quanh mình chỉ tin vào quy định.

Người nghèo có mặt và có tiếng nói. Từ Fantine bán tóc, bán răng, tới Gavroche ngủ trong bụng một bức tượng voi bỏ hoang, cuốn sách cho thấy cái nghèo ở thành phố lớn với đủ cụ thể: cái lạnh, cái đói, sự khinh miệt. Rất nhiều chi tiết này không lên được màn ảnh.

Paris thế kỷ trước hiện ra như một bản ghi. Những đoạn bị chê là lạc đề lại chính là thứ giữ lại một thành phố đã biến mất: tiếng lóng của dân đường phố, tu viện, cống ngầm. Người mê lịch sử thường quay lại cuốn sách chỉ để đọc các đoạn này.

Bản đầy đủ hay bản rút gọn: chọn theo hoàn cảnh

Trên kệ nhà sách và chợ sách cũ có cả bản trọn bộ nhiều tập lẫn bản tóm lược một tập. Chọn theo bảng sau:

Hoàn cảnh của bạnNên chọnLý do
Lần đầu đọc tiểu thuyết dày, chưa chắc đi hếtBản đầy đủ, đọc lướt các đoạn lạc đềGiữ được giọng Hugo, vẫn có lối thoát khi mỏi
Đọc cho con mười hai mười ba tuổiBản rút gọn dành cho thiếu niênGiữ cốt truyện, bỏ các đoạn nặng về lịch sử và triết lý
Đã xem phim hay nhạc kịch, muốn biết thêmBản đầy đủNhững thứ phim bỏ đi chính là phần hay nhất của sách
Thích lịch sử nước PhápBản đầy đủ, đọc kỹ đoạn về Waterloo và chiến luỹĐó là những đoạn Hugo viết như một nhà sử học
Đọc ôn sau nhiều nămBản đầy đủ, nhảy thẳng tới các phần mình nhớLần hai đọc theo nhân vật cũng được

Khi mua bản rút gọn, lật trang đầu xem có ghi rõ là bản tóm lược hay không. Một số bản cắt gọn mà không ghi, người đọc tưởng đã đọc trọn Hugo, về sau gặp ai bàn về trận Waterloo trong sách mới ngớ ra.

Những đoạn lạc đề lớn và cách đi qua từng đoạn

Hugo có thói quen dừng truyện để kể dài về một chủ đề. Biết trước chúng là gì, bạn sẽ không hoảng khi gặp:

  • Vị giám mục ở phần mở đầu: nhiều chương kể về đời sống, thói quen, cách tiêu tiền của ông trước khi Valjean xuất hiện. Đừng bỏ, vì nó chuẩn bị cho cái cảnh quyết định đời Valjean; nhưng đọc nhanh cũng được.
  • Trận Waterloo: một mảng dài tả trận đánh, như một bài phóng sự lịch sử. Nó chỉ nối vào câu chuyện chính bằng một chi tiết nhỏ ở cuối. Người không mê lịch sử đọc trang đầu và trang cuối của đoạn này là đủ.
  • Tu viện: những chương về một tu viện ở Paris, đời sống bên trong và suy nghĩ của Hugo về nó. Đọc lướt được ở lần đầu.
  • Tiếng lóng đường phố: một đoạn về ngôn ngữ của dân lang thang và giới tội phạm. Khó dịch, nhiều chú thích; lướt qua không mất gì của truyện.
  • Cống ngầm Paris: lịch sử và đường đi của hệ thống cống. Đoạn này đặt ngay trước một cảnh quan trọng, đọc chậm sẽ thấy Hugo cố ý làm người đọc sốt ruột.

Mẹo của người đọc lâu năm: dùng hai loại dấu trang. Một tờ giấy trắng đánh dấu chỗ đang đọc trong truyện chính; một tờ màu khác đánh dấu chỗ bắt đầu đoạn lạc đề mình đã lướt, để sau này quay lại đọc kỹ khi có hứng.

Chia nhịp đọc theo năm phần của tác phẩm

Hugo chia cuốn sách thành năm phần lớn, mỗi phần lại chia thành quyển và chương. Phần đầu mang tên Fantine, phần thứ hai mang tên Cosette, phần thứ ba mang tên Marius, phần cuối mang tên Jean Valjean. Chỉ nhìn tên các phần đã thấy cách tác giả chuyển ánh đèn từ người này sang người khác. Đọc theo phần, đừng đọc theo tập in, vì nhiều bản in cắt tập ở giữa một phần.

Nhịp mà nhiều người đọc lâu năm thấy vừa sức: mỗi phần là một chặng, đọc xong một phần thì nghỉ hai ba ngày với một cuốn mỏng khác, rồi quay lại. Phần đầu đọc chậm vì phải làm quen với giọng Hugo; phần thứ ba và thứ tư đọc nhanh hơn vì truyện đã vào guồng, nhân vật đã quen. Phần cuối nên dành cho những buổi tối rảnh, đọc liền từng mạch lớn, vì những cảnh nặng nhất của cuốn sách dồn cả vào đó.

Đọc bản sách cũ nhiều tập mua ở chợ sách cũ, nhớ kiểm xem đủ bộ chưa trước khi bắt đầu. Đang đọc tới đoạn chiến luỹ mà phát hiện thiếu tập cuối là cảm giác không ai muốn có; lật trang cuối mỗi tập xem có ghi số tập và tổng số tập không, nhiều bản cũ có ghi ở đó.

Đọc lúc nào trong đời, ai chưa nên đọc

Tuổi mười lăm mười sáu là lúc nhiều người gặp cuốn sách lần đầu, thường qua bản rút gọn, và nhớ nhất Cosette với Gavroche. Đọc lại bản đầy đủ ở tuổi ba mươi trở đi, khi đã đi làm, đã nợ, đã thấy người tốt chịu thiệt, Valjean và Javert sẽ hiện lên khác hẳn. Nhiều phụ huynh đọc lại cuốn này khi con bắt đầu đọc bản thiếu niên, rồi hai bố con, hai mẹ con nói chuyện với nhau về cùng một nhân vật ở hai tầng hiểu khác nhau.

Người chưa nên đọc bản đầy đủ là người đang cần một cuốn sách để thư giãn ngắn ngày, hay người chưa từng đọc trọn một tiểu thuyết dài. Với họ, bản rút gọn tốt, hay một cuốn mỏng hơn của Hugo như Nhà thờ Đức Bà Paris, là bước đệm hợp lý. Nhà thờ Đức Bà Paris cũng có những đoạn tả kiến trúc dài, nhưng ngắn hơn nhiều, giúp bạn quen với thói quen dừng truyện của tác giả.

Trẻ dưới mười tuổi chưa hợp với cả bản rút gọn, vì nhiều cảnh nghèo khổ, tù đày và chết chóc. Cha mẹ có thể kể lại đoạn Cosette gặp Valjean trong rừng đêm như một câu chuyện riêng.

Đọc xong nên đọc gì tiếp, và câu hỏi mang theo

Ai đi hết Những người khốn khổ thường muốn tiếp tục với văn Pháp thế kỷ ấy:

  • Nhà thờ Đức Bà Paris của Hugo: Quasimodo, Esmeralda, Paris thời trung cổ, ngắn và u tối hơn.
  • Bá tước Monte Cristo của Alexandre Dumas: một người bị vu oan, bị giam ở pháo đài trên đảo, trở về báo thù. Nhịp nhanh, cuốn như truyện phiêu lưu, hợp để nghỉ sau Hugo.
  • Đỏ và đen của Stendhal: chàng trai tỉnh lẻ Julien Sorel leo lên trong xã hội Pháp, lạnh và sắc hơn Hugo nhiều.
  • Câu hỏi khi đọc: nếu ở vị trí Javert, mình sẽ làm gì khi luật và lương tâm đi hai đường?
  • Câu hỏi thứ hai: nhân vật phụ nào làm mình nhớ nhất, và Hugo dùng họ để nói điều gì về xã hội?

Đọc liền ba cuốn Pháp này trong một năm, bạn sẽ có một bức tranh khá đầy về nước Pháp thế kỷ mười chín qua ba con mắt rất khác nhau: lãng mạn, phiêu lưu và hoài nghi.

Câu hỏi thường gặp

Những người khốn khổ bản đầy đủ có quá dài không?

Dài, và có nhiều đoạn Hugo tạm rời câu chuyện để kể về lịch sử. Nếu bạn cho phép mình đọc lướt các đoạn đó ở lần đầu, bản đầy đủ đi được trong khoảng một mùa với nhịp đọc đều mỗi tối.

Đọc bản rút gọn có được tính là đã đọc tác phẩm không?

Bản rút gọn tốt giữ được cốt truyện và các cảnh chính, nhưng mất phần lớn giọng văn và các đoạn suy tưởng của Hugo. Nó hợp cho thiếu niên hoặc để làm quen, còn muốn biết vì sao cuốn sách lớn thì nên đọc bản đầy đủ.

Có nên bỏ qua đoạn về trận Waterloo không?

Người không mê lịch sử có thể đọc đầu và cuối đoạn đó rồi đi tiếp, vì nó chỉ nối vào truyện chính bằng một chi tiết nhỏ. Người thích lịch sử nên đọc kỹ, đó là một trong những đoạn tả trận đánh nổi tiếng trong văn chương.

Trẻ em mấy tuổi đọc được Những người khốn khổ?

Bản rút gọn dành cho thiếu niên hợp với các em từ khoảng mười hai tuổi trở lên. Bản đầy đủ nên để tới cuối cấp ba hoặc lớn hơn, khi các em đủ kiên nhẫn với những đoạn dài và hiểu được những cảnh nặng nề.

Xem nhạc kịch hay phim trước rồi đọc có sao không?

Không sao, và còn giúp bạn hình dung nhân vật. Chỉ cần biết rằng phim và nhạc kịch đã cắt nhiều tuyến truyện và gần hết suy nghĩ của Javert, nên sách sẽ cho bạn thấy họ đầy đủ hơn nhiều.

Đọc Hugo xong nên đọc ai tiếp?

Nếu muốn ở lại với văn Pháp, Bá tước Monte Cristo của Dumas cho nhịp nhanh và dễ chịu, còn Đỏ và đen của Stendhal cho một cái nhìn sắc lạnh hơn về xã hội. Cả hai đều hợp làm cuốn kế tiếp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138